Prokudin-Gorsky kleurt Rusland in foto’s: 1905-1917

20341v

Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorsky (1863-1944) was een Russische fotograaf. Vanaf 1905 ontwikkelt hij een methode om kleurenfoto’s te maken. Met medewerking van tsaar Nicolaas II reist hij tot 1917 door het keizerrijk. Hij legt kerken, natuur, stadsgezichten, monumenten, volkeren en industrialisatie vast. Met een educatief doel.

429

De foto’s stralen verstilling uit. Mede veroorzaakt door het procedé dat de onderwerpkeuze beperkt. Er werden drie aparte foto’s met een geel, cyaan en magenta filter genomen. Herkenbaar aan de kleuren buiten de rand. De onderwerpen moesten bevroren worden. Het lukte Prokudin-Gorsky tijdens z’n leven niet de opnamen correct in kleur af te drukken.

03940v

1915. Prokudin-Gorsky zit in Moermansk naast twee mannen in kozakkenkleding. In 1948 koopt het Library of Congress de collectie. En drukt de rafelranden weg. Dat oogt terughoudend. Andrei Rublev en Theophanes de Griek lijken op te duiken in een fresco. Als in een film van Andrei Tarkovski die de Russische ziel zoekt. Vol spirituele beelden.

894

Foto 1: Kem-Pristan, groep spoorwegbouwers, 1916.

Foto 2: Zubtsov, aan de overkant van de Volga, 1910.

Foto 3: Groep, Moermansk. Rechts Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorsky, 1915.

Foto 4: Fresco in de Kerk van Sint Joris (Staraia Ladoga), 1909.

Uitrukken der veldartillerie met muziek: 1905

652568

Het uitrukken der Veldartillerie met muziek‘ zegt het bijschrijft van de kaart. Verdere gegevens ontbreken. Een eerste datering perkt in tot 1895-1910 vanwege het hoofddeksel. De talpa was een onhandige pet van zwart zeehondenvel en slechts kort in gebruik.  De tweede kaart met poststempel is gedateerd 1905. Werd toen de kaart afgestempeld?

Ans veldartillerie met muziek 1905

In 1905 paradeert de Veldartillerie in de Amersfoortse Langestraat. Opnieuw met talpa en muziek. Alles statig en fotogeniek. Tien jaar later barst de grote oorlog los. En blijft Nederland buiten schot. Wonderlijk.

11af5870fdb043bb86124b8b22ebcc04778f36083831877d2abf8832813d569b

Foto 1: AnsichtkaartHet uitrukken der Veldartillerie met muziek‘ (niet gebruikt)

Foto 2: Ansichtkaart ‘Het uitrukken der Veldartillerie met muziek‘ (met poststempel). Datering 1905.

Foto 3: ‘Parade met veldartillerie in de Langestraat. Oostgevel (oneven nummers) gezien richting Kamperbinnenpoort. Met vlaggen.’ Datering circa 1905.

Ponton- en schipbruggen (1865-1901)

Pontonbruggen of schipbruggen zijn doorgaans noodbruggen. Ze stremmen de vaart en kunnen troepen over het water zetten. The Army of the James opereert van juni 1864 tot april 1865 langs de James in Virginia gedurende de laatste fase van de burgeroorlog. Kimbei (Kusakabe Kimbei 1841-1923), was leerling van Beato en assisteerde hem bij het inkleuren. Net als T. Enami had-ie een studio in Yokohama. Vanaf 1881.

Reguliere pontonbruggen zijn ondoelmatig als ze verkeersstromen niet meer kunnen verwerken. Dat blijkt rond 1905 bij de Indiase Howrah Bridge. In 1943 is de nieuwe brug klaar. Vlot is anders. Een Duitse firma die het goedkoopst inschrijft wordt geen opdracht gegund. Oorlog?

Foto 1: Pontonbrug bij Richmond, Virginia, VS, 1865

Foto 2: Kusakabe Kimbei, Schipbrug over de Handa bij Maitabasai, Japan, omstreeks 1880-1890

Foto 3: Pontonbrug bij Howrah (Calcutta), India, omstreeks 1901

Mount Fuji: Hokusai

Zesendertig gezichten op de berg Fuji zijn voor kalenders of musea, maar waren voor de massa. Houtsneden van de Japanse Katsushika Hokusai (1760-1849). Deze ukiyo-e zijn door de brede onderwerpkeuze vergelijkbaar met Nederlandse 17de-eeuwse schilderijen. Courtisanes, Kabuki-acteurs, erotische scenes, handelaren, boeren en landschappen.

In de eerste prent lijkt Mount Fuji op te rijzen uit het landschap. Een vrouw verliest papieren die wegwaaien uit haar kimono en een kruier zijn hoed. Zo’n compositie met voor- en achtergrond inspireerde later weer Japanse cineasten in hun ensceneringVoor optimale dieptewerking. Maar gewoon toepassing van een aloude repoussoir-schildertechniek.

Prent 1: Hokusai, Sunshū ejiri (Ejiri in de provincie Suruga)

Prent 2: Hokusai, Gohyaku-rakanji SazaidōSazai Hall, Temple of Five Hundred Rankan

Foto: Fuji from Lake Motosu door Herbert George Ponting, 1905

Moord in het kantoor

Wat zien we? Het lijkt erop dat de foto een dode in een kantoor toont. Een vrouw met bonnet en half opgeschorte jurk. Er zit geen leven meer in. Vanzelf lijkt het niet te zijn gegaan. Is in een worsteling een stoel omgevallen? Die ontbreekt bij het dichtgeschoven cylinderbureau. Op tafel een boek. Was de vrouw aan het lezen?

De Candlestick-telefoon op de uitschuifstandaard voor het raam geeft de beste aanwijzing over de periode. Da’s tussen 1905 en 1930. Een kwispedoor staat voor de verwarming. In de VS waren ze na de Spaanse griep van 1918 op de terugtocht. De gietijzeren radiator met florale motieven ziet er Victoriaans uit en mist nieuwe zakelijkheid.

Zonder bijschrift weten we niet wat we zien. Kantoorliefde in Manhattan? Lustmoord in Londen? Hartstilstand in Boedapest? Of leeft de vrouw nog en is ze ernstig ziek? Maar verdient dat een foto? Een opgetrokken zonnescherm stuurt licht het kantoor in en belicht het object. Iets verschrikkelijks wat we niet mogen zien. Er hangt een dunne mist. De passage in de tijd is soms een verre reis zonder bestemming.