Waarheid over de Soyuz Vodnikov

SFA022824105

Foto’s van vroeger. Wat is het meer? Uit de herinnering gewist. Het bijschrift redt: ‘Het Russische tankschip/tanker Sojus Vodnikov wordt door de Spaanse nationalisten ernstig beschadigd en wordt voor reparatie naar Terneuzen gebracht. De luchtkoker is doorboord.’ Het jaartal is 1936.

65675063418_000253_3

De Soviet-tanker ‘Союз Водников СССР’ is van de Soyuz-klasse en in 1932 gebouwd zo leert internet. Maar wat zeggen de beelden dat in 1938 de bemanning van de Soyuz Vodnikov een heldenontvangst krijgt? Vanwege een fascistische aanval. Door wie? Critical Past weet het zeker, Soviet-Unie, 1938 en beschadigd. Zo wordt geschiedschrijving handel.

NicolaeUrsuDelfinul

In 1938 wordt de tanker omgedoopt tot Kreml (‘Kremlin’), in 1941 bij Jalta door de eerste Roemeense onderzeeër Delfinul getorpedeerd en in 1943 door de Duitse U24. In 1983 wordt de Kreml gesloopt in Cartagena. Wat moeten we hiermee? Geschiedenis vaart soms naar links en soms naar rechts. Bijschriften kunnen misleiden. De nagedachtenis is delicaat.

41632611

Foto 1: De Soyuz Vodnikov in Terneuzen, 1936.

Foto 2: De Soyuz Vodnikov arriveert in Rusland, 1938. Critical Past.

Foto 3: Roemeense onderzeeër NMS Delfinul.

Foto 4: Roemeense onderzeeër NMS Delfinul.

The Pied Pipers en Frank Sinatra dromen (1941-51)

De Pied Pipers Chuck Lowry, Louanne Hogan, Clark Yocum en Hal Hopper zingen in 1951 ‘Dream‘. In een Telescriptions van Louis Snader. Met het Ernie Felice Quartet en de hemelse klanken van de celesta. De standard van Johnny Mercer maken de Pied Pipers in 1945 tot een hit.

Dream, when you’re feeling blue
Dream, that’s the thing to do
Just watch the smoke rings rise in the air
You’ll find your share of memories there

So dream when the day is through
Dream, and they might come true
Things never are as bad as they seem
So dream, dream, dream

Louanne Hogan maakt in 1951 deel uit van de groep. Al een jongere generatie na Jo Stafford en June Hutton. Zelfs vandaag bestaat de zoetgevooisde vocale groep nog. Maar de swing van de jaren ’30 en ’40 is het hoogtepunt. Samen met Frank Sinatra en de big band van Tommy Dorsey. In 1941 zingen de Pied Pipers en The Voice ‘Look at me Now’ van pianist Joe Bushkin en John DeVries. Het begin van een vriendschap. Tussen Sinatra en de bobby soxers, en met de Pied Pipers.

I’m not the guy who cared about love 
And I’m not the guy who cared about fortunes and such 
I never cared much 
Oh, look at you now! 

Foto: Van links naar rechts: Tommy Dorsey, Chuck Lowry, Jo Stafford, Frank Sinatra, Clark Yocum en John Huddleston, 1941-42

Tragische held: Buddy Holly

Rock and roll pionier en vernieuwer Buddy Holly (1936-1959) krijgt een einde dat de tragische held past: het verkeersongeluk. Een vliegtuigje op weg van een schnabbel van Iowa naar Minnesota stort neer. Met een klap legendarisch. The Day the Music Died. Aan boord zijn ook de rockers Ritchie Valens en J. P. ‘The Big Bopper‘ Richardson.

Kathryn Murray introduceert eind 1957 Buddy Holly en The Crickets in The Arthur Murray Party. Ze vraagt begrip voor haar keuze. Dansleraar Murray laat Amerika dansen. ‘Arthur Murray Taught Me Dancing in a Hurry’, zoals Betty Hutton in de 1941-song zingt. Maar Holly, Jerry Allison (dr), Joe B. Mauldin (b) en Niki Sullivan (g) spelen Peggy Sue.

If you knew, Peggy Sue
Then you’d know why I feel blue
About Peggy, my Peggy Sue
Oh well, I love you, gal
and I love you Peggy Sue

Peggy Sue, Peggy Sue
Oh how my heart yearns for you.
Oh P-e-ggy.. P-e-ggy Sue
Oh, well, I love you gal
Yes I love you Peggy Sue

Peggy Sue Peggy Sue 
Pretty pretty pretty pretty Peggy Sue 
Peggy oh Peggy Sue
Oh well I love you gal and I need you Peggy Sue De 

Holly, Allison en Mauldin spelen ‘Oh, Boy!‘ in de Ed Sullivan Show van 26 januari 1958. De roem van Buddy Holly stijgt in 1957 en 1958 en eindigt op 3 februari 1959 met een klap. Zijn nagedachtenis moet het voortaan doen. Vernieuwers blijven niet jong. Maar 22 jaar is niet oud.

Foto 1: Alternatieve platenhoes uit 1962 (Coral) van The Chirping Crickets uit 1957

Foto 2: Groep mensen onderzoekt het vliegtuigwrak in een veld buiten Clear Lake, Iowa. Het vliegtuig stortte neer in de vroege ochtend van 3 februari 1959, en kostte de ‘Fifties rockers’ Buddy Holly, Ritchie Valens en ‘The Big Bopper’ het leven.

Geschwister Schmid en Teddy Stauffer (1941)

S’Margritli und d’Soldate is een Zwitserse film van August Kern uit 1941. Ernstes und Heiteres aus der Grenzbesetzung, ernst en luim van de grensbewaking. Nu wordt de film nauwelijks nog begrepen. Sterren in het Margritli-lied zijn de Geschwister Schmid: Werner, Willy en Klärli. Vanaf de Parijse wereldtentoonstelling van 1936 beroemd met close harmony.

Margritli i lieb di vo Härze mit Schmärze,
I weiss nöd was isch mit mir gscheh.
Was cha mer do mache bi settnige Sache,
oh hät’ i di doch gar nie gseh.

Orkestleider Teddy Stauffer is een ander fenomeen. Leider van het succesvolste en meest Amerikaanse orkest van Duitsland. Zo swingend dat-ie in 1939 terugmoet naar Zwitserland. En in 1941 eigen orkest en land verlaat om het Mexicaanse Acapulco toeristisch te ontwikkelen.

Foto: Geschwister Schmid

Close Your Eyes

Britse dance bands uit de dertiger jaren zijn er voor de liefhebber. Ray Noble bezoekt Scheveningen in 1933. Zo ziet het er uit. Close Your Eyes van Bernice Petkere met lieveling Al Bowlly uit datzelfde jaar heeft een duister kantje en maakt het dwingend. En tamelijk zelfbewust. Het doet denken aan Avant de Mourir van Georges Boulanger. Gloomy.

Music play
something dreamy for dancing
while we’re here romancing
It’s love’s holiday
And Love will be our guide

Close your Eyes
When you open them dear
I’ll be right hear by your side
So…

Close your eyes
rest your head on my shoulder and sleep
Close your eyes
And I will close mine

Al Bowlly was gitarist, wereldster en Zuid-Afrikaan en werd in de Londense Blitz in 1941 door een vliegende badkamerdeur gedood. Art Blakey’s Jazz Messengers maken er in Parijs in 1959 een spektakelstuk van. Met Lee Morgan op trompet. Bowlly is korter van stof. Die ene keer. 


John Cassavetes rijdt terug in de tijd

In 1964 heft John Cassavetes de hand in The Killers van Don Siegel. Tussen zwaaien en wenken. Wellicht naar Ronald Reagan in diens laatste filmrol. Gemengde gevoelens overmannen Cassavetes als Johnny North. Ooit een kampioen race car driver die ellendig aan zijn eind komt zonder te vluchten. De flashback onderzoekt hoe het zo ver is gekomen.

Op internet wordt film soms werkelijkheid. De man met pet staat op het Keep Them Rolling Forum in een reeks over het WW2 Homefront. Met als ondertitel Speed Racer. Context suggereert dat het een opname uit 1941-42 is. Maar acteur John Cassavetes is meer dan 20 jaar later perfect uitgelicht om terug te rijden in de tijd. Zo maken we ons verleden.

Foto 1: John Cassavetes in The Killers (A Bout portant), 1964

Foto 2: Speed racer, zonder jaartal

The Mood That I’m In: 1937

Never dared to have your arms around me
Not that I considered it a sin
But tonight I want your arms around me
It’s the mood that I’m in

De elegante en altijd herkenbare pianist Teddy Wilson tempert trompettist Henry Red Allen die over de noten dendert. Halverwege voegt Billie Holiday zich erbij. Alles ontspannen, smaakvol en sober. Een perfecte toptien song van Al Sherman en Abner Silver uit de hoogtijdagen van Tin Pan Alley. De massafabriek van het Great American Songbook.

Vergelijk dat met Valaida Snow in hetzelfde nummer. Die in 1941 zo ongelukkig in een Deens-Duitse gevangenis terechtkwam. Snow entertaint meer dan ze zingt en loopt aan de bal. Haar verstrooiende zang mist de strakke lijn die Wilsons combo met succes aan Lady Day oplegt.

Foto: Billie Holiday met Art Tatum (p), Oscar Pettiford (b), Roy Eldridge (tp), Jack Teagarden (tb), Coleman Hawkins (ts) en Al Casey (g)  vermoedelijk op 18 januari 1944; Esquire Jazz Concert, New York City

NB De editor ondersteunt in de titel geen bijzondere tekens. Vandaar IM ipv I’M. Het kan niet anders. 

Seul ce soir

Tijdens de bezetting gaven songs hoop. Zoals in Frankrijk het melancholische Seul ce soir dat door Léo Marjane gezongen en Charles Trenet geschreven werd. Waar waren de krijgsgevangen mannen?

Je suis seule ce soir
Avec mes rêves,
Je suis seule ce soir
Sans ton amour.
Le jour tombe, ma joie s’achève,
Tout se brise dans mon cœur lourd.
Je suis seule ce soir
Avec ma peine
J’ai perdu l’espoir
De ton retour,
Et pourtant je t’aime encor’ et pour toujours
Ne me laisse pas seul sans ton amour.

Tussen de Duitse en Amerikaanse amusentsindustrie van die jaren zijn overeenkomsten. Ze versterkten zich met buitenlandse talenten. Van Zarah Leander, Kristina Söderbaum, Rosita Serrano, Lilian Harvey, Johan Heesters of Ilse Werner tot Fritz Lang, Billy Wilder of Marlene Dietrich. De laatsten gingen naar Hollywood. De Duitsers maakten in bezet gebied gebruik van lokale talenten. Zoals Léo Marjane in Parijs. Na de oorlog was haar ster verbleekt. Tijdens de oorlog werd dat anders ervaren.

De Duitsers trokken Belgische dansorkesten aan als Fud Candrix, Jean Omer of Stan Brenders en het Nederlandse Orchester Ernst van ’t Hoff. In de eerste oorlogsjaren was de Duitse economie booming. Waarom deze orkesten zo goed waren is een raadsel. Wisten ze de gouden middenweg te vinden tussen het Amerikaanse voorbeeld en de op de maat spelende Duitse Telefunken-dansmuziek?

Foto: Parijs tijdens de bezetting, André Zucca

Couplet 1941

Picketline voor de storm van een nieuwe lovely war? Zomer 1941 is de VS formeel nog neutraal, maar geeft de Britten al materiële steun. Binnenlands woedt strijd tussen interventionisten en isolationisten. Henry Ford weigert vakbond UAW, United Auto Workers te erkennen. In Rouge Complex wordt-ie met Hitler vergeleken. Philip Roth trekt in 2004 deze vergelijking door in zijn meesterlijke roman The Plot Against America.

Amerikaanse socialisten spelen het scherp: That is why we demand the establishment of special officers’ training camps, financed by the government and controlled by the trade unions, to train workers to become officers. President Roosevelt manoeuvreert tussen socialisten, racisten en isolationisten. Op 7 december 1941 worden de interne schermutselingen opgeschort door de Japanse aanval op Pearl Harbor.

Foto 1: Ford arbeiders en hun kinderen posten in april 1941, met borden die Ford met Adolf Hitler vergelijken

Foto 2: Republikeins compromiskandidaat Wendell Willkie in de presidentsrace van 1940