Blue Camel als gekleurd exotisme

De ‘blauwe kameel‘ klinkt als de naam van sigarettenmerk of een bar in een zwart-wit film met Humphrey Bogart. De concurrende bar in Casablanca met de gewichtige Sidney Greenstreet heet de ‘Blue Parrot‘.

Of de naam voor een muziekalbum uit 1992 met Oriëntaalse invloeden dat Oost en West verbindt. Zoals de Duits-Frans-Libanese oud-speler Rabih Abou-Khalil doet. Die andere Anouar Brahem die met zijn melodieën een Westers publiek weet te benaderen met betovering.

Timbuktu Fabric is behang van de Britse ontwerper Andrew Martin met een blauwe kamelencaravaan tegen een zandkleurige achtergrond. De kameel heeft twee bulten, de dromedaris een. Met het Arabische ǧamal worden ze allebei bedoeld. Zodat een Blue Camel ook een Blue Dromedary kan zijn. Dat klinkt in de verte niet als exotisch raffinement.

Foto 1: AlbumhoesBlue Camel‘ voor enja-records van Rabih Abou-Khalil

Foto 2: Andrew Martin, Timbuktu Fabric, ontwerp voor behang

Foto 3: Duitse Heupfles ‘Kameel’ van Schafer & Vater

Advertenties

Russell Lee verbeeldt Amerika voor de Amerikanen (1936-1944)

Russell Lee (1903-1986) geeft de Amerikanen een beeld van de Depressie. Lee is ook bekend door de portrettering van etnische groepen. Zoals acht Japans-Amerikaanse vrouwen voor een kapsalon in het concentratiekamp waarin ze geïnterneerd zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog. Of vijf meisjes die iets te lachen hebben. Say Cheese.

Russell Lee werkt voor de Farm Security Administration (FSA) dat tijdens de oorlog overgaat in de Office of War Information (OWI). Onder leiding van Roy Stryker. Het project neemt als onderdeel van de New Deal de armoede van het Amerikaans platteland creatief op de korrel.

Foto 1: Russell Lee, Kamp voor Japans-Amerikanen, noodevacuatie, [Tule Lake Relocation Center, Newell, Calif.], 1942 of 1943; acht vrouwen voor kapsalon

Foto 2: Russel Lee, Kamp voor Japans-Amerikanen, noodevacuatie, [Tule Lake Relocation Center, Newell, Calif.], 1942 of 1943; vijf lachende vrouwen

Foto 3: Beaumont Newhall, Roy Stryker en FSA-fotografen, 1939-1943; v.l.n.r.: John Vachon, Arthur Rothstein en Russell Lee met Roy Stryker (rechts) die foto’s bekijken

Western Desert After Axis Retreat: Bob Landry (1942)

Bob Landry is in de Tweede Wereldoorlog fotograaf voor LIFE. Het blad van Henry Luce en zijn tweede vrouw Clare Brokaw. Ze krijgt het als huwelijksgeschenk. LIFE is het eerste fotojournalistieke Amerikaanse tijdschrift en domineert de markt vanaf 1936 voor meer dan 40 jaar.

Landry volgt de oorlog voor LIFE met 40 collega’s. Een wereldoorlog kent vele theaters vanwaar iets te melden valt voor het thuisfront. Zoals de serie over de terugtocht van de Duitse en Italiaanse troepen uit Noord-Afrika toont. Vos Erwin Rommel is verslagen. In de bioscoop draait Love Thy Neighbor (1940) met komiek Jack Benny en zangeres Mary Martin. Hollywood bevestigt de culturele hegemonie van de Angelsaksen. In de verte trekt een piramide aandacht. Troepen trekken verder. That’s life.

Foto’s: Bob Landry, Western Desert After Axis RetreatLIFE, November 1942.

The Ink Spots: Do I Worry? (1942)

The Ink Spots waren populair in de jaren ’30 en ’40. Wegbereiders van R&B, rock and roll en doo-wop. In de samenstelling Charles Fugua, Orville ‘Hoppy’ Jones, Bill Kenny en Ivory ‘Deek’ Watson zingen ze hun hit uit 1940 Do I Worry? van songwriters Stanley Cowan en Bobby Worth.

Do I worry ‘cause you’re stepping out?
Do I worry ‘cause you’ve got me in doubt?
Though your kisses aren’t right, do I give a bag of beans?
Do I stay home every night and read my magazines?

Am I frantic ‘cause we’ve lost the spark?
Is there panic when it starts turning dark?
And when evening shadows creep, do I loose any sleep over you?
Do I worry? You can bet your life I do

The Ink Spots treden op in Pardon My Sarong (1942). Een comedy met Bud Abbott en Lou Costello. Ze klinken langer na dan de komieken.

Foto: The Ink Spots zingen ‘Yankee Doodle Tan‘, omstreeks 1942

Sinatra, Stardust en de Bobby Soxers

Frank Sinatra is het eerste tiener-idool dat massa’s in beweging zet. Tussen 1940 en begin 1943 scoort-ie meer dan 20 nummer-1 hits. De Bobby Soxers met hun tot op de enkel teruggerolde witte sokken en poodle rokken jagen hem met tienduizenden op. Totdat ze uitgejaagd zijn.

September 1942 stapt Sinatra uit de Tommy Dorsey band. In december 1942 begint Sinatra zijn engagement in het New Yorkse Paramount Theater. Fans schoppen relletjes. Tony Bennett weet het nog.

Op 7 juni 1943 debutteert de schriele 27-jarige Sinatra in het zaterdagavond radio-programma Your Hit Parade van Lucky Strike met het orkest van Mark Warnow. Met Stardust van Hoagy Carmichael:

Sometimes I wonder why I spend
The lonely nights dreaming of a song
The melody haunts my reverie
And I am once again with you
When our love was new
And each kiss an inspiration
Ah but that was long ago
Now my consolation is in the stardust of a song
Beside the garden wall when stars are bright
You are in my arms
The nightingale tells his fairy tale
Of paradise where roses grew

Foto 1: Paramount Theater met Frank Sinatra, 1942-1943

Foto 2: Ongeduldige fans wachten buiten het theater in Pittsburgh op Jan Savitt en Frank Sinatra. 11 December 1943

Tina Modotti, fotografie en revolutie

Leven in dienst van de wereldrevolutie eindigt volgens sommigen onder mysterieuze omstandigheden in een taxi te Mexico Stad. De echte oorzaak is hartfalen. Aan de Italiaanse Tina Modotti (1896-1942) kleeft romantiek. Streven met een vlekje. Op vlucht voor de gevestigde orde trekt ze van Italië naar Californië, Mexico, Berlijn, Moskou, Parijs, Spanje en terug naar Mexico. Wonder dat deze communistische activiste een van de belangrijkste fotografen van de 20ste eeuw wordt.

In navolging van Diego Rivera en Frida Kahlo is Tina geworden tot het merk Modotti. Populaire cultuur zet uiteindelijk iedereen naar de hand. Laura Mulvey en Peter Wollen proberen hier in 1984 met de korte documentaire Frida Kahlo & Tina Modotti dwars op te staan. Partner Edward Weston maakte rond 1920 De witte Iris met Tina als model. Ze begon haar loopbaan overigens als actrice in de stomme film.

Modotti’s werk omvat onder meer portretten, plantenstudies, de beroemde serie Vrouwen van Tehuantepec en foto’s over de revolutionaire beweging van de jaren 1920 en het poppenspel. Los van haar leven en de mystificatie ervan kunnen we eindelijk haar foto’s zien.

Foto 1: Tina Modotti, Tepotzotlán Klooster, Mexico, 1924

Foto 2: Onbekend, Tina Modotti en Edward Weston, zonder jaartal

Foto 3: Edward Weston, The White Iris (Tina Modotti), omstreeks 1920

Foto 4: Tina Modotti, Indianen dragen ladingen maisschillen voor de bereiding van tamales, Mexico, ongeveer 1927

John Cassavetes rijdt terug in de tijd

In 1964 heft John Cassavetes de hand in The Killers van Don Siegel. Tussen zwaaien en wenken. Wellicht naar Ronald Reagan in diens laatste filmrol. Gemengde gevoelens overmannen Cassavetes als Johnny North. Ooit een kampioen race car driver die ellendig aan zijn eind komt zonder te vluchten. De flashback onderzoekt hoe het zo ver is gekomen.

Op internet wordt film soms werkelijkheid. De man met pet staat op het Keep Them Rolling Forum in een reeks over het WW2 Homefront. Met als ondertitel Speed Racer. Context suggereert dat het een opname uit 1941-42 is. Maar acteur John Cassavetes is meer dan 20 jaar later perfect uitgelicht om terug te rijden in de tijd. Zo maken we ons verleden.

Foto 1: John Cassavetes in The Killers (A Bout portant), 1964

Foto 2: Speed racer, zonder jaartal

At Last

Ray Eberle is geen zanger die bijblijft. In Orchestra Wives (1942) met vier great hit tunes. Zangeres Pat Friday nog minder die actrice Lynn Bari dubt en buiten beeld blijft. Wellicht kon de zingende saxofonist Tex Beneke die in Kalamazoo wel bijblijft nog het beste wegblijven. Etta James die erbij wilde blijven was er nooit bij. Complexe song dus.

At last, my love has come along,
My lonely days are over,
And life is like a song, 

Ohhh at last
The stars above are blue
My heart was wrapped up in clover,
The night I looked at you

De sound van het Glenn Miller orkest is perfect. Da’s zwakte en sterkte tegelijk. Het lag altijd beter bij publiek dan bij critici. Op het verwijt commercieel te zijn antwoordde Miller dat-ie geen jazzband had. Daarbij klopt het beeld dat we van Miller krijgen niet, zoals Garry Giddens zegt. In de tijd dat pop en jazz nog door dezelfde deur gingen.

Zarah Leander: Kann denn Liebe Sunde sein?

Kann die Liebe Sünde sein? 
Darf es niemand wissen, 
wenn man sich küßt, 
wenn man einmal alles vergißt, 
vor Glück? 

Kann das wirklich Sünde sein, 
wenn man immerzu an einen nur denkt, 
wenn man einmal alles ihm schenkt, 
vor Glück? 

In 1938 zingt de Zweedse Zarah Leander in de Duitse UFA-productie Der Blaufuchs van Viktor Toerjansky. Songtekst van de homosexuele tekstdichter Bruno Balz die in een schijnhuwelijk gedwongen werd. Muziek met het Ufa-Tonfilm-Orchester van Lothar Brühne. In de verbeelding schuifelt de danszaal op deze foxtrot.

Eind 1942 keert Leander terug naar Zweden. Is het omdat haar Berlijnse huis is gebombardeerd, Goebbels haar in bed wil, de films propagandistischer worden, oorlogskansen keren of gewoon omdat ze het beu is? Ze dacht a-politiek in een oorlog te kunnen zijn. Maar nazi’s zien haar als verrader en Zweden als collaborateur. Samen met haar contralto blijft haar ironische presentatie. Dat konden Duitsers niet zelf.

Foto: Zarah Leander en Viktor Staal in Zu Neuen Ufern (1937) van Hans Detlef Sierck (Douglas Sirk)

Couplet 1942

In 1942 draait wereldwijd de oorlogsindustrie op volle toeren. Het spant om de meeste middelen. Vechten is arbeidsintensief. Mannen worden gemobiliseerd voor de krijgsmacht. In de economie vallen lege plekken. Duitsland voert de Arbeitseinsatz in die vanaf 1942 verplicht wordt voor Nederlanders. Miljoenen Europeanen worden in de Duitse oorlogsindustrie te werk gesteld.

In Amerika pakken 20 miljoen vrouwen hun kans, van wie 6 miljoen in fabrieken. Kay Kyser’s big band geeft ze een gezicht met Rosie the RiveterAll the day long/ Whether rain or shine/ She’s part of the assembly line/She’s making history/Working for victory/Rosie the Riveter. In navolging van Veronica Lake steken werkende vrouwen hun haar op. Kay Kyser’s Praise the Lord and pass the Ammunition vertolkt het doel. Na de oorlog zijn de Riveters niet meer nodig. Ze hebben de oorlog gewonnen.

Foto 1: Answering the nation’s need for womanpower, Mrs. Virginia Davis made arrangement for the care of her two children during the day and joined her husband at work in the Naval Air Base, Corpus Christi, Texas. Both are employed under Civil Service in the Assembly and repair department. Mrs. Davis’ training will enable her to take the place of her husband should he be called by the armed service, 1942

Foto 2: Bowen and Olsen, a riveter and her supervisor, in the Assembly and Repair Dept. at the Naval Air Base, Corpus Christi, Texas, 1942. (Howard R. Hollem brengt de inzet van deze vrouwen in beeld).