Waarheid over de Soyuz Vodnikov

SFA022824105

Foto’s van vroeger. Wat is het meer? Uit de herinnering gewist. Het bijschrift redt: ‘Het Russische tankschip/tanker Sojus Vodnikov wordt door de Spaanse nationalisten ernstig beschadigd en wordt voor reparatie naar Terneuzen gebracht. De luchtkoker is doorboord.’ Het jaartal is 1936.

65675063418_000253_3

De Soviet-tanker ‘Союз Водников СССР’ is van de Soyuz-klasse en in 1932 gebouwd zo leert internet. Maar wat zeggen de beelden dat in 1938 de bemanning van de Soyuz Vodnikov een heldenontvangst krijgt? Vanwege een fascistische aanval. Door wie? Critical Past weet het zeker, Soviet-Unie, 1938 en beschadigd. Zo wordt geschiedschrijving handel.

NicolaeUrsuDelfinul

In 1938 wordt de tanker omgedoopt tot Kreml (‘Kremlin’), in 1941 bij Jalta door de eerste Roemeense onderzeeër Delfinul getorpedeerd en in 1943 door de Duitse U24. In 1983 wordt de Kreml gesloopt in Cartagena. Wat moeten we hiermee? Geschiedenis vaart soms naar links en soms naar rechts. Bijschriften kunnen misleiden. De nagedachtenis is delicaat.

41632611

Foto 1: De Soyuz Vodnikov in Terneuzen, 1936.

Foto 2: De Soyuz Vodnikov arriveert in Rusland, 1938. Critical Past.

Foto 3: Roemeense onderzeeër NMS Delfinul.

Foto 4: Roemeense onderzeeër NMS Delfinul.

Speak Low & One Touch of Venus: 1943

Componist Kurt Weill zingt en speelt zijn eigen muziek. Dichter Ogden Nash schrijft de tekst. ‘Speak Low‘ wordt voor het eerst in 1943 gezongen door Mary Martin en Kenny Baker in de Broadway musical ‘One Touch of Venus‘. In de gelijknamige film speelt Ava Gardner in 1948 de hoofdrol. Eileen Wilson dubt en zingt de song met Dick Haymes.

Speak low when you speak, love,
Our summer day withers away
Too soon, too soon.
Speak low when you speak, love,
Our moment is swift, like ships adrift,
We’re swept apart too soon.
Speak low, darling speak low,
Love is a spark lost in the dark,
Too soon, too soon,
I feel wherever I go
That tomorrow is near, tomorrow is here
And always too soon.

Speak Low is een jazzstandard. In 1944 heeft het orkest van de Canadese Guy Lombardo een hit met zang van Billy Leach. West Coast drummer Shelly Manne speelt in Jazz Scene USA in 1962 met Conte Condoli (tp), Richie Kamuca (ts), Russ Freeman (p) en Monty Budwig (b).

Foto: Cover bladmuziek One Touch of Venus, 1943

Esther Bubley: Girls in Arlington (1943)

Fotojournaliste Esther Bubley (1921-1998) werkt in 1942 en 1943 voor de Office of War Information (OWI) van Roy Stryker. Eind 1943 volgt ze hem naar  een project voor de Standard Oil Company (New Jersey). Zomer 1943 is ze in Arlington om het thuisfront te fotograferen. Meisjes in overheidsdienst nemen tijdens de oorlog leeggekomen plekken in. Is het meisje dat in het pension haar haar wast dezelfde die fotografeert?

Vrouwen worden gehuisvest in Arlington Farms, Virginia. Net over de grens van Washington DC. Op weg naar kantoor wachten ze op de bus.

In 1950 kijkt Esther Bubley voor een zelfportret in de spiegel. Haar blik heeft al heel wat vastgelegd, en kijkt nu  naar zichzelf. Wat ziet ze?

Foto 1: Esther Bubley, Arlington, Virginia. Meisje wast het haar op Arlington Farms, een onderkomen voor vrouwen die tijdens de oorlog voor de overheid werken, juni 1943

Foto 2: Esther Bubley, Arlington Cemetery, Arlington, Virginia. Meisje neemt een foto van de ceremonie van het leggen van een krans op het graf van de Onbekende Soldaat, mei 1943

Foto 3: Esther Bubley, Arlington, Virginia. Wachtend op de bus bij Arlington Farms, een onderkomen voor vrouwen die tijdens de oorlog voor de overheid werken, juni 1943

Foto 4: Esther Bubley, Zelfportret, omstreeks 1950

Russell Lee verbeeldt Amerika voor de Amerikanen (1936-1944)

Russell Lee (1903-1986) geeft de Amerikanen een beeld van de Depressie. Lee is ook bekend door de portrettering van etnische groepen. Zoals acht Japans-Amerikaanse vrouwen voor een kapsalon in het concentratiekamp waarin ze geïnterneerd zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog. Of vijf meisjes die iets te lachen hebben. Say Cheese.

Russell Lee werkt voor de Farm Security Administration (FSA) dat tijdens de oorlog overgaat in de Office of War Information (OWI). Onder leiding van Roy Stryker. Het project neemt als onderdeel van de New Deal de armoede van het Amerikaans platteland creatief op de korrel.

Foto 1: Russell Lee, Kamp voor Japans-Amerikanen, noodevacuatie, [Tule Lake Relocation Center, Newell, Calif.], 1942 of 1943; acht vrouwen voor kapsalon

Foto 2: Russel Lee, Kamp voor Japans-Amerikanen, noodevacuatie, [Tule Lake Relocation Center, Newell, Calif.], 1942 of 1943; vijf lachende vrouwen

Foto 3: Beaumont Newhall, Roy Stryker en FSA-fotografen, 1939-1943; v.l.n.r.: John Vachon, Arthur Rothstein en Russell Lee met Roy Stryker (rechts) die foto’s bekijken

Angel D’Agostino en Angel Vargas (1943)

Ángel D’Agostino (1900- 1991) was orkestleider en pianist, maar haalde niet de faam van zijn collega’s. Zijn samenwerking met Angel Vargas (1904-1959) van 1932 tot 1947 is echter legendarisch. Vargas is de ultieme orkestzanger. D’Agostino en Vargas doen niet te moeilijk en koersen rechttoe rechtaan op ritme en gevoel. Da’s genoeg en voldoet.

Midden in de gouden tijd van de tango zingt Vargas in een film. Het is 1943. Carlos Gardel is een dode concurrent en Francisco Fiorentino een levende. Met het orkest van D’Agostino beheerst-ie de vloer.

Yo soy del barrio de Tres Esquinas,
viejo baluarte de un arrabal
donde florecen como glicinas
las lindas pibas de delantal.
Donde en la noche tibia y serena
su antiguo aroma vuelca el malvón
y bajo el cielo de luna llena
duermen las chatas del corralón.

Foto: Ángel D’Agostino en zijn orkest, met zanger Angel Vargas, 1940-1950

Diep in mijn hart en Ernst van ’t Hoff (1944)

Diep in mijn hart’ is een succesvol nummer van accordeonist en tekstschrijver Jaap Valkhoff (1910-1992). In 1944 in Brussel opgenomen voor Rythme door het toporkest van Ernst van ’t Hoff. Waarheen-ie was uitgeweken. En bleef. Met zang van de Tilburger Lammy van den Hout.

Diep in m’n hart
Kan ik nooit boos zijn op jou
Blijf ik je toch altijd trouw
Dat mag je heus wel weten

Diep in m’n hart
Is er slechts één dat ben jij
Jij bent toch alles voor mij
Zal je dat nooit vergeten

Want jij bent heus niet slecht
Wat ook een ander zegt

Wikipedia beweert dat Frank Sinatra de song in Engelse vertaling tot een wereldhit maakte. Maar zijn Deep in my Heart is nergens te vinden en ontbreekt op Sinatra’s lijst van 957 opgenomen songs. Onder deze titel nam het orkest van Syd Lawrence het in 1976 op.

Foto: Ernst van ’t Hoff met orkest (1951) Credits: Wouter van Gool

Sinatra, Stardust en de Bobby Soxers

Frank Sinatra is het eerste tiener-idool dat massa’s in beweging zet. Tussen 1940 en begin 1943 scoort-ie meer dan 20 nummer-1 hits. De Bobby Soxers met hun tot op de enkel teruggerolde witte sokken en poodle rokken jagen hem met tienduizenden op. Totdat ze uitgejaagd zijn.

September 1942 stapt Sinatra uit de Tommy Dorsey band. In december 1942 begint Sinatra zijn engagement in het New Yorkse Paramount Theater. Fans schoppen relletjes. Tony Bennett weet het nog.

Op 7 juni 1943 debutteert de schriele 27-jarige Sinatra in het zaterdagavond radio-programma Your Hit Parade van Lucky Strike met het orkest van Mark Warnow. Met Stardust van Hoagy Carmichael:

Sometimes I wonder why I spend
The lonely nights dreaming of a song
The melody haunts my reverie
And I am once again with you
When our love was new
And each kiss an inspiration
Ah but that was long ago
Now my consolation is in the stardust of a song
Beside the garden wall when stars are bright
You are in my arms
The nightingale tells his fairy tale
Of paradise where roses grew

Foto 1: Paramount Theater met Frank Sinatra, 1942-1943

Foto 2: Ongeduldige fans wachten buiten het theater in Pittsburgh op Jan Savitt en Frank Sinatra. 11 December 1943

Estate Violenta en Temptation

In Estate Violenta uit 1959 van de Italiaanse regisseur Valerio Zurlini klinkt tijdens een zomerse danspartij Temptation. Gezongen door Teddy Reno. De sfeer van verleiding in die gewelddadige zomer van 1943 wordt gevoelig getroffen. Jean-Louis Trintignant neemt als fascistische meeloper een voorschot op zijn rol in Il Conformista van 10 jaar later. Maar de ster is Eleonora Rossi Drago. Ze zou het als filmster nooit helemaal maken, ondanks optredens in films als Antonioni’s Le Amiche.

You came, I was alone
I should have known
You were temptation.

I’m just a slave, only a slave
to you, temptation
I’m your slave!

In Estate Violenta klinkt nog een verre echo van Bing Crosby die Tempation in 1933 naar bekendheid croont in Going Hollywood. Tegenover Marion Davies de protégé van William Randolph Hearst die Orson Welles inspireerde tot Citizen Kane. Het fragment lijkt voornamelijk het Koelesjov-effect te onderbouwen. Crosby legt het uit als een eerste poging om een lied in de stijl van een drama te maken. Monsterlijk raak.

Couplet 1943

You’d Be So Nice To Come Home To schrijft Cole Porter. You’d Be So Nice By The Fire. Troost is nodig omdat de wereld in brand staat. Duitsers zijn op de terugtocht na de nederlaag in Stalingrad. Op de conferentie van Teheran wordt de wereld verdeeld. Bogie speelt met Peter Lorre een interventie-gambiet in Casablanca. De naam van weer een andere conferentie waar veel beslist wordt. Zonder Stalin.

De opkomst van Latijns-Amerikaanse muziek geeft aan dat Europa en Azië voor de VS op slot zitten en het gaat om conga, rumba en mambo. Xavier Cugat viert met Machito nog jaren feest, met deze South of the Border muziek. Geloofwaardiger dan operaster Grace Moore eerder deed met Siboney in When You’re in Love. De wereld is een station op drift. Bailar, dansend in de seculiere kathedraal. Ongewis over de afloop.

Foto 1: Chicago, Illinois. In de wachtkamer van Union Station, 1943

Foto 2: Humphrey Bogart en Peter Lorre in Casablanca van Michael Curtiz, Oscarwinnaar 1944