Il Sorpasso (1962)

Il Sorpasso is een film van Dino Risi uit 1962. Realisme in lege decors dat het realisme ontvlucht. Dat inhalen gevaarlijk is toont het slotfragment. Roberto (Jean-Louis Trintignant) overleeft het niet. De bravoure-achtige Bruno (Vittorio Gassman) wel. Maar z’n holle praatjes zijn weg. Nog ongelukkiger zonder schone schijn dat hij al was. Muziek van Riz Ortolani benadrukt de actie in de leegte. Was het makkelijk leven?

Kan een film die zo triest eindigt een komedie genoemd worden? Ja, natuurlijk. Grimlachen om de vergankelijkheid is iets van alle tijden. Dat weglachen is de functie van humor. Als dat doden oplevert dan moet dat maar. Tot die tijd is voor Bruno het dansen op de vulkaan een uitweg. In een zomers Italië dat in staat van ontbinding is. Maar toch ook weer niet als de muziek aanzwelt. Kortom, een meesterwerk waar alles in zit.

The Easy Life - still - 55

Foto: Still voor de uitbreng van Il Sorpasso op de Amerikaanse markt onder de titel ‘The Easy Life‘met Vittorio Gassman en Catherine Spaak.

Church Bells May Ring: The Willows (1956)

Lead singer Tony Middleton en The Willows scoren in 1956 de hit ‘Church Bells May Ring‘. Een crossover van jazz, soul, R&B en Doo-Wop. Met een volop swingend orkest. En Neil Sedaka op chimes, klokkenspel, zo zegt de legende. De Canadese The Diamonds pikken het nummer op en brengen het nog hoger op de pop charts. Allerlei groepen coveren. The Willows profiteren er nauwelijks van. De tragiek van de muziekindustrie.

Ow-woh, ling a-ling a-ling,
A-ling a-ling, ding-dong,
(Ling, ling-dong.)
I love you, darlin’,
And I want you for my own.
(Ling, ling-dong.)
I’ll give you any-…
Anything that I own,
(Ling, ling-dong.)
You should have known,
Sweethea-ah-ah-art.

willows-2

In het Louis de Funès vehicle Nous irons à Deauville uit 1962 gaat Michel Serrault naar Deauville. Tony Middleton zingt als Tony Milton ‘Oh yeah ah ah!‘. Een slappe echo van de Church Bells. Hij woont begin jaren ’60 in Frankrijk. Want het leven gaat verder. Ook na een hit die er geen kon zijn, maar het uiteindelijk toch werd. Door de kwaliteit van de muziek.

Foto: The Willows in 1956.

Krzysztof Komeda: Roman Two (1964)

Poolse jazz uit 1964 met pianist Krzysztof Komeda. Een tragische held (1931-1969) . Hij zou furore maken met zijn filmmuziek voor z’n vriend Roman Polanski. En jong sterven. Het kwintet met Tomasz Stanko (tp), Michal Urbanak (ss), Maciej Suzin (bass) en Czesław ‘Mały’ Bartkowski (dr) speelt melancholieke muziek uit Polanski’s film ‘Mes in het Water‘ (Noz W Wodzie) uit 1962: Roman Two ofwel Dwojka Rzymska.

240183.1

Maakt rauwheid deze muziek zo explosief en apart? Is het zoals de biograaf van Tomasz Stańko Rafał Księżyk zegt dat Komeda modernist en romanticus was? In de traditie van Chopin die stilte kon laten klinken. Tussen de noten door. Is het dat Komeda op het hoogtepunt van de koude oorlog Oost met West verbond tot iets nieuws? Deze avant-garde laveert tussen herkenbaarheid en het verstoren ervan. Als de grootvader van Willem Breuker. Omdat het vol plezier inzichtelijk wordt gemaakt in het creatieve proces wordt de muziek zo spannend en invoelbaar. Top. 

cover

Foto 1: Uit: Mes in het Water, 1962

Foto 2: Hoes van Krzysztof Komeda: Soundtracks from Roman Polanski movies.

Vladimir Nabokov door Carl Mydans: 1958

Vladimir Nabokov (1899-1977) was een invloedrijke Russische schrijver. Met zijn familie vluchtte hij voor de communisten en woonde in Berlijn en Parijs. In 1940 emigreerde hij naar de VS om daar in 1961 weer te vertrekken. Met zijn vrouw Véra trok hij in het Montreux Palace Hotel.

Bekend is Nabokov door zijn roman Lolita (1955) dat een schandaal en een succes wordt. Geen enkele gerenommeerde uitgeverij wilde het uitgeven zodat Nabokov bij de marginale Olympia Press in Parijs van Maurice Girodias uitkomt. Stanley Kubrick maakt er in 1962 een film van.

Nabokov voorzag tijdens zijn Amerikaanse jaren in zijn onderhoud door literatuur te geven op universiteiten. Hij woont vanaf 1953 in Ithaca, New York waar fotojournalist Carl Mydans hem in 1958 fotografeert. Nabokov werkt met systeemkaarten in zijn auto dat zijn kantoor is. Op weg naar een volgende bestemming. Om aan de analyse te ontkomen.

Foto 1, 2 en 3: Carl Mydans, Vladimir Nabokov in car, Ithaca, 1958

Foto 4: James Mason als Humbert Humbert en Sue Lyon als Dolores Haze in Lolita (1962) van Stanley Kubrick

Saul Bass: Walk on the Wild Side (1962)

Saul Bass (1920-1996) was grafisch ontwerper die titelsequenties van films maakte. Soms bekender en beter dan de film waarvan ze deel uitmaken. Zijn samenwerking met Alfred Hitchcock die zijn films zelf produceerde is legendarisch. Ook voor films van Stanley Kubrick, Otto Preminger of Martin Scorsese maakt Bass titels. Het ontwerp ‘Vertigo‘ van Matthew Buchanan voor dit blog is op Bass’ werk gebaseerd.

De sequentie van ‘Walk on the Wild Side‘ is niet typisch Saul Bass. Het roept niet direct de grafisch ontwerper op die speelt met letters, kleuren of vormen. De titels zijn beter dan de film die geen succes wordt.

Edward Dmytryk regisseert, de Brits-Litouwse Laurence Harvey, Jane Fonda en de Franse Capucine acteren. Elmer Bernstein componeert en Mack Davis schrijft de tekst. Soulzanger Brook Benton zingt de titelsong tot een hit. Een instant gospelklassieker. Walk on the Wild Side speelt in een bordeel waar de zonde op de loer ligt. De ‘good cat‘ wint uiteindelijk van de ‘bad cat‘. Zo vertelt de krant. Maar wat blijft ons bij?

Sinner, hear what I’m sayin’
Sinner, you’ve been swingin’, not prayin’
One day of prayin’ and six nights of fun
The odds against goin’ to heaven, six-to-one

Foto 1: Still uit ‘Walk on the Wild Side‘ met Jane Fonda en Laurence Harvey

Foto 2: Still uit ‘Walk on the Wild Side‘ met ensemble en Capucine

Foto 3: Hoes van albumWalk on the Wild Side‘ met muziek van Elmer Bernstein

The Spotnicks 1962-1963

In 1954 filmt Nicholas Ray Johnny Guitar. Samen met Victor Young schrijft Peggy Lee de titelsong, die ze ook zingt. Dat doet ze dat jaar op televisie over. In 1962 maken The Spotnicks een instrumentele versie.

The Spotnicks is een Zweedse gitaarrockgroep uit Göteborg in de stijl van The Shadows of The Ventures. In 1961 ontlenen ze hun naam aan de Russische spoetnik. Ruimtepakken wordt hun truc. In de helmen is electronica ingebouwd. Tot 1963 bestaat de groep uit Bo Winberg (lead), Bob Lander (slag), Björn Thelin (bas) en Ove Johansson (drum).

Rocket Man is gebaseerd op het Russische Polyushko-polye dat het Rode Leger verheerlijkt. Albert Raisner kondigt in 1963 The Spotnicks aan die in Lyon voor de Franse TV zijn nummer The Last Space Train (Dernier Train de l’Espace) spelen. In 1974 zet ABBA het Zweedse succes voort.

Foto: Franse hoes van The Spotnicks, 1963

Speak Low & One Touch of Venus: 1943

Componist Kurt Weill zingt en speelt zijn eigen muziek. Dichter Ogden Nash schrijft de tekst. ‘Speak Low‘ wordt voor het eerst in 1943 gezongen door Mary Martin en Kenny Baker in de Broadway musical ‘One Touch of Venus‘. In de gelijknamige film speelt Ava Gardner in 1948 de hoofdrol. Eileen Wilson dubt en zingt de song met Dick Haymes.

Speak low when you speak, love,
Our summer day withers away
Too soon, too soon.
Speak low when you speak, love,
Our moment is swift, like ships adrift,
We’re swept apart too soon.
Speak low, darling speak low,
Love is a spark lost in the dark,
Too soon, too soon,
I feel wherever I go
That tomorrow is near, tomorrow is here
And always too soon.

Speak Low is een jazzstandard. In 1944 heeft het orkest van de Canadese Guy Lombardo een hit met zang van Billy Leach. West Coast drummer Shelly Manne speelt in Jazz Scene USA in 1962 met Conte Condoli (tp), Richie Kamuca (ts), Russ Freeman (p) en Monty Budwig (b).

Foto: Cover bladmuziek One Touch of Venus, 1943

Modelle in Blu: Yves Klein in Mondo Cane (1962)

Yves Klein (1928-1962) is geen Tsjechische kunstenaar. Hij was Frans en had een Nederlandse vader Frits Klein die in Bandung werd geboren. Yves’ handelsmerk was zijn ultramarijnpigment Klein Blue. Net als Orson Welles 12 jaar later in F for Fake bezweert Klein de wereld.

Muziek verraadt de herkomst. De ‘shockumentary’ Mondo Cane (1962) van Paolo Cavara, Franco Prosperi en Gualtiero Jacopetti mixt in de toverkijker documentaire en drama, goede en slechte smaak. Nino Oliviero en Riz Ortolani schreven het thema ‘Ti guarderò nel cuore‘ dat met Engelse tekst van Norman NewellMore‘ wordt. Ultieme muzak voor winkelcentra en liften. Klein krijgt een hartaanval tijdens de screening op het Cannes Filmfestival 1962 en overlijdt nog geen maand later op 6 juni.

More than the greatest love the world has known,
This is the love I give to you alone,
More than the simple words I try to say,
I only live to love you more each day.
More than you’ll ever know, my arms long to hold you so,
My life will be in your keeping, waking, sleeping, laughing, weeping,
Longer than always is a long long time, but far beyond forever you’re gonna be mine.
I know I’ve never lived before and my heart is very sure,
No one else could love you more.

Foto: Hoes van het album Mondo Cane (OST). In 1963 wordt ‘More’ genomineerd voor the Academy Award for Best Song.

E van Eclips

De vorm van de vijfde letter ontstaat uit een getralied venster of hek. Als een stom kwakende eend waggelt de e door ons alfabet. Existentie en voorkomen. Verduistering van een hemellichaam is een eclips. Het verdwijnt. Michelangelo Antonioni (1912-2007) laat in 1962 in L’Eclisse het verhaal uit de film verdwijnen. Eliminatie door uitbenen.

Bij een eclips worden zon of maan verslonden door een monster. Vogels worden stil. Een totale maansverduistering is er op 13 maart 1960. In Florence voelt Antonioni gevoelens tot stilstand komen. Dat inzicht levert het idee voor een film. Kwakwaka’wakw dansen op 13 november 1914 rond een rokend vuur. Opdat het hemellichaam de maan uitspuugt.

Foto 1: Alain Delon en Monica Vitti in L’Eclisse van Michelangelo Antonioni. Credits 1962 Cineriz

Foto 2: Edward S. CurtisVerschillende Kwakiutl mensen dansen in een cirkel rond een rokend vuur, in een poging om een hemelwezen, van wie zij geloven dat het de maan doorslikte, te laten niezen zodat het de maan uitspuugt. 13 november 1914.

One Note Samba met Jobim, Mulligan en Almeida (1962-64)

Samba de Uma Nota Só, of One Note Samba is een compositie van Antonio Carlos ‘Tom’ Jobim (1927-1994). Newton Mendonça schrijft de Portugese en Jobim de Engelse tekst. Een wereldwijde hit in 1963. Deze Bossa Novasong combineert West Coast Jazz met Braziliaanse ritmes. Saxofonist (op klarinet) Gerry Mulligan en Tom Jobim op piano belichamen deze mix in een CBS-programma van 28 december 1962:

This is just a little samba
Built upon a single note
Other notes are bound to follow
But the root is still that note
Now this new one is the consequence
Of the one we’ve just been through
As I’m bound to be the unavoidable 
consequence of you

Op de golf van de populariteit van het genre speelt op 19 mei 1964 de Braziliaanse gitarist Laurindo Almeida met het Modern Jazz Quartet in het Britse BBC-programma Jazz 625Opnieuw in een onweerstaanbare mix van cool jazz en Braziliaanse muziek. Steve Race is de presentator.

Foto: Een jonge Tom Jobim op het strand van Rio de Janeiro