R van Robot

Robot Sabor

De R is de 18de letter. Koning, snelheid, regeneratie en aanvraag tegelijk. Met b drukt het kou uit: ‘brrrr’. En met g laat een hond afwijzing blijken: ‘grrrr’. Ronkend, redderend en uiteindelijk reutelend. Zoals elk wezen. Rechtschapen biedt de letter ruggesteun. Het weet wat resignatie is. Pas door de sterfelijkheid dol te draaien overstijgt het het raadsel.

De robot combineert een doorbloede ribbenkast met een raamwerk van draden. Zo’n Golem loopt van de Middeleeuwen naar de toekomst. Ter ziele raadt het zich een ziel. Bij ons is de blikken man verkleed voor het feest van herkenning. Om niet herkend te worden. Ons evenbeeld in de kinderwagen weet niet wat het ziet en huilt. De regelmaat wijkt eerst.

RUR-Capek-1920

Foto 1: Huilend jongetje in kinderwagen met blikken man.

Foto 2: Karel Capek, Rur. Robot, 1920. Zie ook: ‘Mezhrabpom: Loss of Sensation (1935)‘.

Advertenties

I van Icarus

800px-Landschaft_mit_Sturz_des_Ikarus_Pieter_Breughel_d_Ä

I is de 9de letter. Grafisch een fallische pilaar met een punt. Die het zaakje afmaakt. Dat individu en immensiteit samenhangen zou het cijfer 1 tonen. Icarus komt met hoogmoed voor de val. Zijn plons in zee vanuit de lucht zegt dat intelligentie onderdoet voor intuïtie. Is dat een fabeltje om het denken te stoppen? Zo zouden de goden ons idioten een lesje leren.

Na Pieter Brueghel laat fotograaf Lewis Hine (1874-1940) mensen vliegen. In een iconisch beeld van werk aan de winkel in het opbouwen van de samenleving. Met kracht, inzet en vastberadenheid. Empire State Building illustreert wat een samenleving is. Hine kiest voor de mens en laat de goden voor wat ze zijn. Op m’n beurt kies ik voor dat humanisme.

hine_icarus

Foto 1: Pieter Brueghel de Oudere, Landschap met de val van Icarus. Omstreeks 1558. Credits: Museum voor Schone Kunsten, Brussel.

Foto 2: Lewis Hine, Icarus atop Empire State Building. New York, 1931. Credits: The Estate of Lewis Hine.

E van Eclips

De vorm van de vijfde letter ontstaat uit een getralied venster of hek. Als een stom kwakende eend waggelt de e door ons alfabet. Existentie en voorkomen. Verduistering van een hemellichaam is een eclips. Het verdwijnt. Michelangelo Antonioni (1912-2007) laat in 1962 in L’Eclisse het verhaal uit de film verdwijnen. Eliminatie door uitbenen.

Bij een eclips worden zon of maan verslonden door een monster. Vogels worden stil. Een totale maansverduistering is er op 13 maart 1960. In Florence voelt Antonioni gevoelens tot stilstand komen. Dat inzicht levert het idee voor een film. Kwakwaka’wakw dansen op 13 november 1914 rond een rokend vuur. Opdat het hemellichaam de maan uitspuugt.

Foto 1: Alain Delon en Monica Vitti in L’Eclisse van Michelangelo Antonioni. Credits 1962 Cineriz

Foto 2: Edward S. CurtisVerschillende Kwakiutl mensen dansen in een cirkel rond een rokend vuur, in een poging om een hemelwezen, van wie zij geloven dat het de maan doorslikte, te laten niezen zodat het de maan uitspuugt. 13 november 1914.

G van Goud

De zevende letter G loopt als een kameel (Gimel), praat als Jezus (Gesu) en verkondigt kennis (Gnosis). Maar heerst als een adelaar. Goud is zacht van structuur en hard van waarde. De koning der metalen zegt van au. Economie verdringt alchemie. Bezit wordt een ultieme wijsheid.

Goud schijnt als zon. Bladgoud is het materiaal van schilder Simone Martini (1284-1344). Maria schrikt terug voor de woorden die aartsengel Gabriël uit de mond stromen. Ze wantrouwt zijn aankondiging om uit het niets moeder te worden. In God We Trust. Of Gold? Geloof is reserve.

Foto 1: Amerikaanse 5-dollar munt met 1/10 ounce goud en afbeelding van familie van adelaars

Foto 2: Simone Martini (met Lippo Memmi), Annunciatie (fragment), 1333

M van Metro

M is man en Maria, mens en massa. De 13de letter brengt geen ongeluk, maar verandering. M is een film van Fritz Lang (1897-1976). De stad zoekt de moordenaar van meisjes en gaat op mensenjacht. Moeders krijgen er hun vermoorde kind niet mee terug. De omvorming eindigt.

Onder de stad rijdt de metro die macht symboliseert. Een netwerk van lijnen verbindt de uithoeken. Treinen vervoeren reizigers onder de grond. Soms erboven. Kleuren, letters en cijfers geven betekenis aan de obscuriteit. In de metropool stromen massa’s mensen door de goot.

Foto 1: Peter Lorre als Hans Beckert in M (1931) van Fritz Lang

Foto 2: Station Porte d’Ivry, Parijse metro, lijn 7, omstreeks 1938

C van Crisis

De C is een stemloze kameel als een maansikkel. De derde letter van het alfabet. Ooit een teken van schuld. Crisis klinkt. Opnieuw na de Wall Street Crash van 1929. Om depressief van te worden. Communisme was het evenmin. De kredietballon moet compleet leeg en dat doet pijn.

Het creëren van chaos in de crisis vormt een risico. Continuïteit van centrumpolitiek breekt en de flanken vieren carnaval. Die omgekeerde waarden voeren de chaos op tot orkaankracht. Totdat de storm gaat liggen en de kameel van de crisis bijgetankt is voor een nieuwe cyclus.

Foto 1: Kinderen tijdens de Grote Depressie van 1929-1933 proberen namens hun vader werk te vinden. Er bestond een groot verschil in sociale klasse. Rarig was een rijk ingenieursbureau wiens familie niet te lijden had zoals het meisje links zegt. 

Foto 2: Menigte op Wall Street na de beurskrach van oktober 1929

T van Tijd

De T is een kras. De 20ste letter maken we ons eigen uit ultieme bescherming. We moeten wat om de bezwering verborgen te borgen. Tattoo is de totale kras. Mooi van buiten. Maar ondanks alles tijdelijk.

Tijd verslindt waarneembare dingen. Kalenders, procedures en klokken doen ons naar adem happen. Tijdreizen is de droom die de veroudering keert. Het Opera Experiment met neutrinos van Cern doet verslag van de tegenstrijdigheid. Ooit trekken tattoo-inkt en zwaard zich terug. Zo bezweren we. De terreur van de tijd wordt eens weggekrast.

Foto 1: Tebori of Japanse tattoo, Tokio 1946. Credits: Horace Bristol

Foto 2: Beeld Collectie Museum Mechelen

O van Oorlog

O is oog. Een cirkel met middenin een punt. De 15de letter streeft naar perfectie en kan diep vallen. O is soms een nul en lijkt het meest op een cijfer. Om ongecompliceerd doden te tellen. Oranje is de kleur van veroordeelde criminelen. Rood en zwart zijn de kleuren van de oorlog.

Oorlogsgoden zijn ook vruchtbaarheidsgoden. Door chaos ontstaat kracht voor opbouw. Oorlog is dubbelheid. Perfect verbeeld in Devils on the Doorstep (2000) van Jiang Wen. Angst, kracht, afstoten, verleiding, schoonheid en vernietiging teruggebracht tot een Japanse muziekkapel.

Foto 1: Britse en Franse troepen in bivak tijdens de Krimoorlog (1854-1855)

Foto 2: Japanese Cavalerie eenheid marcheert Peking binnen, 31 juli 1937

D van Droom

D is een deur die opent en sluit. Van een tent of een huis. De vierde letter die buiten het ABC valt. Dromen en het woord bedriegen hangen samen. Dromen kunnen gebeurtenissen voorspellen. Oneiromantie. Dood is als een leven omringd door slaap. Zo wordt het leven tot een droom.

Little Nemo in Slumberland van Winsor McCay is een surrealistische strip (1905-1914) in Jugendstil-vorm over het jongetje Nemo die droomt, monsters en verschrikkingen ontmoet en telkens in het laatste plaatje ontwaakt. In 1908 maken Wallace McCutcheon en Edwin S. Porter een op McCay gebaseerde film The Dream of a Rarebit Fiend. Slecht voedsel wordt als inspiratiebron voor dromen gezien. Dat doet de deur dicht.

Foto 1: Little Nemo Night of the Living Houses, 1909

Foto 2: Dream of a Rarebit Fiend, 1906

N van Naakt

De N is de 14de letter, ook wel tweepoot genoemd. Het symboliseert toegang en beweging van water. Naakt is de afbeelding van het onbedekte terwijl bloot een proces van onthulling is. De naaktfiguur is een veelgebruikt motief in de kunst. Het toont spieren, huid, beweging of schaamte. Dat laatste meestal bedekt door een hand, doek, veer of zetstuk. Zodat dat naakt weer bloot wordt. In naam doorgaans vrouwelijk. Dankzij Sandro Botticelli’s Nascita di Venere is Venus de bekendste.

Film maakt beweging inzichtelijk. Eadweard Muybridge en Étienne-Jules Marey overbruggen de kloof vanuit de fotografie. Ze sterven in 1904. Marcel Duchamp schildert in 1912 Nu descendant un escalier. Naakt toont beweging en loopt de trap af. Voortaan gaat naakt voorbij achteroverleunen. Hoewel, vanaf nu zoekt kunst alle hoeken en gaten op.

Foto 1: Woman walking downstairs, eind 19de eeuw, Eadweard Muybridge

Foto 2: Nude Descending a Staircase (No. 2), Marcel Duchamp, 1912