Prokudin-Gorsky kleurt Rusland in foto’s: 1905-1917

20341v

Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorsky (1863-1944) was een Russische fotograaf. Vanaf 1905 ontwikkelt hij een methode om kleurenfoto’s te maken. Met medewerking van tsaar Nicolaas II reist hij tot 1917 door het keizerrijk. Hij legt kerken, natuur, stadsgezichten, monumenten, volkeren en industrialisatie vast. Met een educatief doel.

429

De foto’s stralen verstilling uit. Mede veroorzaakt door het procedé dat de onderwerpkeuze beperkt. Er werden drie aparte foto’s met een geel, cyaan en magenta filter genomen. Herkenbaar aan de kleuren buiten de rand. De onderwerpen moesten bevroren worden. Het lukte Prokudin-Gorsky tijdens z’n leven niet de opnamen correct in kleur af te drukken.

03940v

1915. Prokudin-Gorsky zit in Moermansk naast twee mannen in kozakkenkleding. In 1948 koopt het Library of Congress de collectie. En drukt de rafelranden weg. Dat oogt terughoudend. Andrei Rublev en Theophanes de Griek lijken op te duiken in een fresco. Als in een film van Andrei Tarkovski die de Russische ziel zoekt. Vol spirituele beelden.

894

Foto 1: Kem-Pristan, groep spoorwegbouwers, 1916.

Foto 2: Zubtsov, aan de overkant van de Volga, 1910.

Foto 3: Groep, Moermansk. Rechts Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorsky, 1915.

Foto 4: Fresco in de Kerk van Sint Joris (Staraia Ladoga), 1909.

Sarkis ontmoet Saenredam en Futuro in kathedrale loods

In de Onderzeebootloods te Heijplaat presenteert Museum Boijmans in samenwerking met Havenbedrijf Rotterdam ‘Ballads‘ van de Franse Armeens-Turkse kunstenaar Sarkis (1938). Vertegenwoordigd in Nederland door galerie De Zaal. Derde in een reeks na een redelijke start van Atelier van Lieshout en Elmgreen & Dragset die teleurstelden.

Sarkis zet ruimtes naar zijn hand. Met gebruikmaking van oudere werken die hij als nieuw inzet. Als Turk uit de Armeense minderheid grijpt-ie terug op kunstenaars die christelijke symboliek gebruiken. Zoals de cineasten Roberto Rossellini, Sergei Parajanov of Andrei Tarkovski. Sarkis draagt het kruis niet als wapen, maar als menselijke maat van toenadering. Ironie is in zijn werk volstrekt afwezig. Hij vervangt het door poëzie. Zo maakt-ie een loods tot een kathedrale ontmoetingsplek.

Foto 1: Pieter Saenredam, Interieur van de St. Bavo in Haarlem (1648)

Foto 2: Sergei Parajanov, Sayat Nova (1968) met Spartak Bagashvili en Medea Djaparidze. Credits: A. Vladymirov

L van Levitatie

De L maakt het dozijn vol. Lange lat van het alfabet. Los zweeft de vrouw door een zee van lucht. In badpak om de illusie van beugels, draden en stangen weg te nemen. Extase is brandstof van levitatie. Ze neemt een loopje met alle logica. Niet door weg van de wereld te zijn, maar er met een lach te blijven. Haar lichaam toont aards. De L loopt als een stok tussen K en M. De partners in lichtzinnigheid oefenen tovenarij.

In Zerkalo beeldhouwt regisseur Andrei Tarkovski het wonder van de zwevende vrouw. Een religieus logo ontvouwt zich. Mensen gaan de aarde te boven en verschijnen in de lucht. Dat luchtbeeld volgt een verrukking van eeuwen. Het raadsel van de kunst verdringt Superman en de Vliegende Non. L lacht sardonisch over zoveel behoefte aan mystiek. De les van leugenachtige woorden wordt nooit geleerd en lest onze dorst.

Foto 1: Illusionist or the Real Thing? 

Foto 2: Maria en Andrei Tarkovski in Zerkalo van Andrei Tarkovski, 1975