I van Icarus

800px-Landschaft_mit_Sturz_des_Ikarus_Pieter_Breughel_d_Ä

I is de 9de letter. Grafisch een fallische pilaar met een punt. Die het zaakje afmaakt. Dat individu en immensiteit samenhangen zou het cijfer 1 tonen. Icarus komt met hoogmoed voor de val. Zijn plons in zee vanuit de lucht zegt dat intelligentie onderdoet voor intuïtie. Is dat een fabeltje om het denken te stoppen? Zo zouden de goden ons idioten een lesje leren.

Na Pieter Brueghel laat fotograaf Lewis Hine (1874-1940) mensen vliegen. In een iconisch beeld van werk aan de winkel in het opbouwen van de samenleving. Met kracht, inzet en vastberadenheid. Empire State Building illustreert wat een samenleving is. Hine kiest voor de mens en laat de goden voor wat ze zijn. Op m’n beurt kies ik voor dat humanisme.

hine_icarus

Foto 1: Pieter Brueghel de Oudere, Landschap met de val van Icarus. Omstreeks 1558. Credits: Museum voor Schone Kunsten, Brussel.

Foto 2: Lewis Hine, Icarus atop Empire State Building. New York, 1931. Credits: The Estate of Lewis Hine.

Sarkis ontmoet Saenredam en Futuro in kathedrale loods

In de Onderzeebootloods te Heijplaat presenteert Museum Boijmans in samenwerking met Havenbedrijf Rotterdam ‘Ballads‘ van de Franse Armeens-Turkse kunstenaar Sarkis (1938). Vertegenwoordigd in Nederland door galerie De Zaal. Derde in een reeks na een redelijke start van Atelier van Lieshout en Elmgreen & Dragset die teleurstelden.

Sarkis zet ruimtes naar zijn hand. Met gebruikmaking van oudere werken die hij als nieuw inzet. Als Turk uit de Armeense minderheid grijpt-ie terug op kunstenaars die christelijke symboliek gebruiken. Zoals de cineasten Roberto Rossellini, Sergei Parajanov of Andrei Tarkovski. Sarkis draagt het kruis niet als wapen, maar als menselijke maat van toenadering. Ironie is in zijn werk volstrekt afwezig. Hij vervangt het door poëzie. Zo maakt-ie een loods tot een kathedrale ontmoetingsplek.

Foto 1: Pieter Saenredam, Interieur van de St. Bavo in Haarlem (1648)

Foto 2: Sergei Parajanov, Sayat Nova (1968) met Spartak Bagashvili en Medea Djaparidze. Credits: A. Vladymirov

K van Kruis

De K is de balans van het alfabet, de elfde letter. Het vindt eenheid in botsende lijnen. Het kruis is een levenssymbool waar van alles aan wordt opgehangen: eeuwigheid, creativiteit, vruchtbaarheid, toekomstig leven en kruisiging als straf. De dubbele as is het kruispunt waar eenheid ter discussie staat. Zware kost. Da’s niets voor kleine mensen.

Kunst kan veel met kruisen. Kasemir Malewitsj benadert het meetkundig. Anderen als Sarkis becommentariëren dat weer, zoals de snelheid van verfkleuren in water toont. In zijn koppige stijl kleurt pianist Thelonious Monk de noten bont in zijn album Criss Cross. Van kruis naar kriskras is een kleine stap. Wanorde wordt met een houten hamer in een patroon geslagen. Of juist eruit. Die kwestie is de kern van het leven.

Foto 1: Suprematisch Kruis (1920-21), Kazimir Malevitsj, olie op doek, Stedelijk Museum Amsterdam

Foto 2: Thelonious Monk in Salle Pleyel, Parijs, Frankrijk, 1954