Stan Vanderbeek: Science-friction (1959)

Stan Vanderbeek (1927-1984) was pionier van de collagefilm. Schakel tussen Hans Richter of Max Ernst, en Terry Gilliam of Luuk Wilmerink. Beschouwd als surrealist of dadaïst. Vanderbeek ging verder met maatschappijkritiek: The technological explosion of this last half-century, and the implied future are overwhelming, man is running the machines of his own invention… while the machine that is man… runs the risk of running wild. De techniek van Science-friction is stop-motion.

De film wordt frame voor frame opgebouwd. Meer dan 50 jaar later geeft Science-friction een beeld van de vormgeving, humor, fascinaties en angsten van die tijd. Zoals Vanderbeek er zelf over zei: A social satire aimed at the rockets, scientists, and competitive mania of our time.

Foto’s: Stan Vanderbeek, Collage (uit Science-friction), 1959

Just what is it that makes today’s homes so different, so appealing?

Waar Engels overgaat in een spraakgebrek bewijst de commentator in een filmpje uit 1955 over warenhuis Harrods. Met als gids Elizabeth Allan die geen tegenspraak duldt en de nieuwerwetse Tetley-theezakjes.

Just what is it that makes today’s homes so different, so appealing? is een collage met beelden uit hoofdzakelijk Amerikaanse tijdschriften. Bronnen zijn Hollywoodfilms, reclame, verpakkingen, popmuziek en strips. Pop-Art begint in 1956. De pas overleden Engelsman Richard Hamilton was de ‘uitvinder’ ervan. Maar de zoon van medekunstenaar John McHale betwist dat.  En die tegenclaim betwistte Hamilton weer.

Kortom, kunst gaat ergens over. Binnen de Pop-Art bestaat een nuanceverschil tussen Amerikaanse en Britse kunstenaars omdat de eersten de welvaart eerder verheerlijkten en de laatsten bekritiseerden. Elizabeth Allan biedt Hamilton in 1956 de kans zich te onderscheiden.

Foto: Richard Hamilton, collage Just what is it that makes today’s homes so different, so appealing?, 1956