Couplet 1945

Bokken worden van geiten gescheiden. In Duitsland en Japan wonen verliezers van de oorlog. Italianen zijn minder strikt en verklaren Rome tot open stad, città aperta. Zodat die stad verwoesting ontloopt. In Duitsland ruimen Trümmerfrauen puin. Zij zijn ware helden die door hard werk de heropbouw van hun land mogelijk maken. Herdenken geeft aan dat de oorlog voorbij is. Maar herdenking houdt de oorlog ook in stand.

De atoombom op Hiroshima noemen de Amerikanen Little Boy naar een personage uit The Thin Man van Dashiell Hammett. Het kondigt het naoorlogse Amerikaanse imperialisme aan dat de oude wereld opvolgt. Op de gebombardeerde vlakten van hun hoofdsteden bouwen Japanners en Duitsers een Wirtschaftswunder. Engelsen en Fransen zijn voorgoed weggezakt zoals hun onmacht in de Suez-crisis van 1956 aantoont.

Foto 1: De Rijkskanselarij in Berlijn. Datum van de foto is onbekend, maar op grond van de verwoestingen rondom het voormalige regeringscentrum kan het na mei 1945 zijn

Foto 2: Hiroshima, 6 augustus 1945, na de A-bom

Advertenties

Couplet 1941

Picketline voor de storm van een nieuwe lovely war? Zomer 1941 is de VS formeel nog neutraal, maar geeft de Britten al materiële steun. Binnenlands woedt strijd tussen interventionisten en isolationisten. Henry Ford weigert vakbond UAW, United Auto Workers te erkennen. In Rouge Complex wordt-ie met Hitler vergeleken. Philip Roth trekt in 2004 deze vergelijking door in zijn meesterlijke roman The Plot Against America.

Amerikaanse socialisten spelen het scherp: That is why we demand the establishment of special officers’ training camps, financed by the government and controlled by the trade unions, to train workers to become officers. President Roosevelt manoeuvreert tussen socialisten, racisten en isolationisten. Op 7 december 1941 worden de interne schermutselingen opgeschort door de Japanse aanval op Pearl Harbor.

Foto 1: Ford arbeiders en hun kinderen posten in april 1941, met borden die Ford met Adolf Hitler vergelijken

Foto 2: Republikeins compromiskandidaat Wendell Willkie in de presidentsrace van 1940

A van Aarde

A is de eerste letter die de weg vrijmaakt voor de rest. Jorge Luis Borges omschrijft het begin, de aleph als het punt dat alles insluit. Een alfabet is meer afspraak dan verhaal. Er bestaat geen hemel op aarde. Het begin sluit het einde in. Ter afsluiting verbrandt alles en iedereen, en vergaat tot as. Een onafwendbaar lot. Aangenamer wordt het er niet op.

In de grond worden loopgraven uitgegraven. Britse mannen sterven in juli 1916 tijdens de Slag aan de Somme. Een hel op aarde. In Engeland richt in 1915 het Ministerie van Landbouw het Women’s Land Army op. Drie jaar later werken een kwart miljoen vrouwen met hun handen in de aarde. Voedsel en vrouwen zijn de aanvang van het leven.

Foto 1: Een Britse loopgraaf bij de Albert-Bapaumestraat te Ovillers-La Boisselle, gedurende de Slag aan de Somme, juli 1916. A Compagnie, 11de Bataljon, Cheshire Regiment

Foto 2: Leden van de Women’s Land Army aan het werk op het veld tijdens de Eerste Wereldoorlog

Couplet 1940

Londen zucht onder de Blitz. Verpleegster zingen op kerstavond. Vast als nachtegalen. Dienen de lantaarns de kerstsfeer of is het bittere noodzaak vanwege de verduistering? Vijf dagen voor de Second Great Fire of London van 29 december 1940. Ze doen moeite onrust weg te nemen. In het besef dat het vredestichtend schouwspel broos is.

Cameraman Gregg Toland tovert met licht. In The Long Voyage Home van John Ford zucht de bemanning van vrachtvaarder Glencairn onder een lange terugreis. De politie van Baltimore heeft er de handen vol aan. Ach, mannen onder elkaar. De oorlog is pas begonnen. Aan het einde van de tunnel is nog geen licht.

Foto 1: Kerstavond, 24 december 1940, Westminster Hospital, Londen

Foto 2: The Long Voyage Home (De lange terugreis) van John Ford, 1940