Lata Mangeshkar in Dil Bhi Tera Hum Bhi Tere (1960). Met scooter

De stem van de ster van de Indiase filmmuziek Lata Mangeshkar flonkert in dit fragment van de Hindi-film uit 1960 ‘Dil Bhi Tera Hum Bhi Tere’. Van regisseur Arjun Hingorani en muziek van Anandji Veerji Shah en Kalyanji Veerji Shah. De song ‘Ye Wada Kare Jahan Bhi Rahe’ swingt alle kanten uit boven het acteren van Kumkum en Dharmendra dat wonderlijk vervreemdend ongelijk oploopt met de muziek die klinkt als een klok.

Het tijdsbeeld ontroert. Dat van een Italiaanse neo-realistische film uit 1950 die in 1960 in India is geland. Inclusief het icoon van een Vespa scooter die vrijheid symboliseert. Het had ook Brazilië of Mexico kunnen zijn. Maar de muziek maakt het India. Een stukje ‘Indian Holiday’ in 1960.

debut582

Foto: Kumkum en Dharmendra (rechts) in Dil Bhi Tera Hum Bhi Tere uit 1960. 

Tin Tan en de Mambo (1950-1951)

Tin Tan (1915-1973) geboren als Germán Valdés was een populaire Mexicaanse muzikale komiek en acteur die speelde in meer dan 100 films. Tijdens de gouden eeuw van de Mexicaanse cinema (1936-1969) kon hij floreren. Het fragment uit El Revoltoso (1951) toont zijn timing, humor, bravoure, meesterschap en danskunst. Tin Tan is een kruising van Jackie Chan, Victor Borge, André van Duin en Los Tres Gallos Mexicanos.

garcia_cabral01_big

¡ Hu !
Sí, sí, sí, yo quiero mambo, mambo
Sí, sí, sí, yo quiero mambo, mambo
Sí, sí, sí, yo quiero mambo…¡ Hu !

De in de late jaren ’40 door Perez Prado gepopulariseerde mambo is de achtergrond van het fragment van Simbad El Mareado (1950). Om er vanaf te wijken. Prado had zich in 1949 in Mexico Stad gevestigd. Zijn ‘Yo quiero mambo’ (of Mambo no. 5) gaat over in een parodie van Noord-Amerikaanse bebop met scatzang in de uitbundige versie zoals Dizzy Gillespie die na 1945 praktiseerde in nummers als ‘A Night in Tunisia’. Al een parodie op zichzelf. Om dat te overtreffen gaat Tin Tan over de top.

Foto: Affiche van Ernesto Cabral van Simbad El Mareado (Sinbad, de Duizelige).

Il Sorpasso (1962)

Il Sorpasso is een film van Dino Risi uit 1962. Realisme in lege decors dat het realisme ontvlucht. Dat inhalen gevaarlijk is toont het slotfragment. Roberto (Jean-Louis Trintignant) overleeft het niet. De bravoure-achtige Bruno (Vittorio Gassman) wel. Maar z’n holle praatjes zijn weg. Nog ongelukkiger zonder schone schijn dat hij al was. Muziek van Riz Ortolani benadrukt de actie in de leegte. Was het makkelijk leven?

Kan een film die zo triest eindigt een komedie genoemd worden? Ja, natuurlijk. Grimlachen om de vergankelijkheid is iets van alle tijden. Dat weglachen is de functie van humor. Als dat doden oplevert dan moet dat maar. Tot die tijd is voor Bruno het dansen op de vulkaan een uitweg. In een zomers Italië dat in staat van ontbinding is. Maar toch ook weer niet als de muziek aanzwelt. Kortom, een meesterwerk waar alles in zit.

The Easy Life - still - 55

Foto: Still voor de uitbreng van Il Sorpasso op de Amerikaanse markt onder de titel ‘The Easy Life‘met Vittorio Gassman en Catherine Spaak.

Marquee: Marlon Brando

Beatnik Neal Cassady and Natalie Jackson

Marquee betekent feesttent en baldakijn. Met een lichtkrant of lichtbak. ’s Avonds het meest indrukwekkend. Licht is feest. Zonder licht kan film niet bestaan. Film wordt licht. Op de stoep van het theater wordt geflirt en afgesproken. Deze film of die andere? Maakt het uit? Als Marlon Brando maar meespeelt. De troonhemel is de luifel voor de sterren.

tumblr_m7vys7rpJ91rrnzfpo1_500

De tijd van de hoeden rijmt met de hoogtijdagen van Hollywood. Het studiosyteem garandeert vakwerk en een constante produktie. Distributie is de ultieme verstrooiing. The Wild One (1953), On the Waterfront (1954) en The Godfather (1972). Met die laatste zijn hoeden al teruggedrongen tot het doek. Theaters ontfermen zich over loslopende zielen die in de zaal een publiek vormen. Verlokken bestaat nog even. Tot nergens meer films vertoond worden en de 7de kunst wordt bijgezet.

tumblr_mgwcvwtenm1rzqrvno1_500

Foto 1: Allen Ginsberg, Beatnik Neal Cassady and Natalie Jackson, circa 1955. Credits: Allen Ginsberg/ Corbis.

Foto 2: Marquee On the Waterfront, zonder bron.

Foto 3: Marquee The Godfather, geen bron.

E van Eclips

De vorm van de vijfde letter ontstaat uit een getralied venster of hek. Als een stom kwakende eend waggelt de e door ons alfabet. Existentie en voorkomen. Verduistering van een hemellichaam is een eclips. Het verdwijnt. Michelangelo Antonioni (1912-2007) laat in 1962 in L’Eclisse het verhaal uit de film verdwijnen. Eliminatie door uitbenen.

Bij een eclips worden zon of maan verslonden door een monster. Vogels worden stil. Een totale maansverduistering is er op 13 maart 1960. In Florence voelt Antonioni gevoelens tot stilstand komen. Dat inzicht levert het idee voor een film. Kwakwaka’wakw dansen op 13 november 1914 rond een rokend vuur. Opdat het hemellichaam de maan uitspuugt.

Foto 1: Alain Delon en Monica Vitti in L’Eclisse van Michelangelo Antonioni. Credits 1962 Cineriz

Foto 2: Edward S. CurtisVerschillende Kwakiutl mensen dansen in een cirkel rond een rokend vuur, in een poging om een hemelwezen, van wie zij geloven dat het de maan doorslikte, te laten niezen zodat het de maan uitspuugt. 13 november 1914.

Things To Come: 1936

De Britse science-fiction film Things To Come blinkt uit in ontwerp. Geen wonder omdat de beroemde set-designer William Cameron Menzies (1896-1957) de regisseur is. Kunstenaars Fernand Léger en László Moholy-Nagy en architect Le Corbusier werken mee. Producent is de Britse tycoon Alexander Korda. Rond die tijd ontwerpt Norman Bel Geddes op de New York World Fair voor het paviljoen van General Motors een kruising in de stad van de toekomst. De toekomst leeft.

De film toont optimisme en is gebaseerd op toekomstvisioenen van schrijver H.G. Wells die naar 2036 verwijzen. Wetenschap wordt positief beoordeeld in antwoord op Metropolis (1927) van Fritz Lang. Wat zien we? Dertig jaar slopende oorlog, honger en ziekte teistert Everytown. In de toekomst wordt de stad herbouwd en kondigt zich een tijdperk van vooruitgang aan. De dreigende oorlog maakt de film niet tot een succes.

Foto 1: Affiche voor Things To Come (1936). Credits: Heritage Auction Galleries

Foto 2: Set voor Things To Come (1936)

Tussendek van Alfred Stieglitz (1907)

Wat valt hier te zien? Zeker immigranten die naar de VS reizen? Zoals in The Immigrant (1917) van Charlie Chaplin. Arme sloebers uit Rusland of Polen die de Atlantische Oceaan oversteken. In de Derde Klasse omdat er geen Vierde Klasse is. Het lijken wel twee foto’s in een.

Welnee. De Kaiser Wilhelm II vaart van New York naar Le Havre. Seizoenswerkers gaan terug naar Europa. Alfred Stieglitz verveelt zich in de Eerste Klasse en ziet van bovenaf de loopplank naar rechts lopen. Naar een ruimte boven de boeg. En de trechter die naar links loopt. En de man met een witte strooien hoed. En de moeder met kind. Kortom, compositie. Hij haalt snel een toestel en maakt zijn beroemdste foto.

Foto 1: The Steerage van Alfred Stieglitz, 1907

Foto 2: Still uit The Immigrant (1917) van Charlie Chaplin.

Ace in the Hole (1951)

Ace in the Hole (1951) van Billy Wilder gaat over beroemdheid en media. Kirk Douglas is de cynische journalist Charles Tatum met als lijfspreuk Bad news sells best. Cause good news is no news. Krachtig voorspelt de film de macht van de media en de manipulatie. Omdat het echte publiek echter afhaakte werd dit slechte nieuws geen succes.

Ace in the Hole vertelt over een man die klem zit in een gat. De troef die door de journalist opgeofferd wordt. Het doet denken aan het meisje Omayra Sánchez dat in 1985 na een vulkaanuitbarsting klem komt te zitten in een put. En onder grote mediabelangstelling sterft. Het verhaal van de film is gebaseerd op voorvallen rond Floyd Collins (1925) en Kathy Fiscus (1949) die beiden het leven laten tijdens de reddingsoperatie.

De foto van Kathy Fiscus’ reddingspoging toont dat de film meer overeenkomt met de werkelijkheid dan we dachten. Of hoopten.

Foto 1: Kirk Douglas als Charles Tatum en Porter Hall als Jacob Q. Boot in Ace in the Hole

Foto 2: Poster van Ace in the Hole met Kirk Douglas

Foto 3: Reddingswerkers proberen Kathy Fiscus te bereiken die in een put viel, 1949. Credit: Image courtesy Bill Deverell

Dracula (1931)

Transsylvanië is de plek. Eigenlijk de backlot van Hollywood. In dit geval de studio van Universal. Het jaar is 1931. De Hongaarse Béla Lugosi staat als graaf Dracula garant voor nodige huiver. Vanwege zijn vette Midden-Europese accent is de uitvinding van de geluidsfilm zijn geluk. De aristocratische vampier. Na zijn dood houdt-ie zijn eigen legende levend. Mede dankzij schrijver Bram Stoker. Wat een kunst.

Horror vraagt een sterk hart en levert harde belichting op zonder de ruimte uit te vullen. Het draait om expressie en emotie. Natuurlijk worden dood en sex verenigd. Dus trap op, trap af, hoek om, gang in, gang uit is de vertraging tot de entree naar de slaapkamer. De rest is suggestie.

Foto 1: Filmposter Dracula, 1931

Foto 2: Béla Lugosi en Frances Dade in Dracula, 1931

Elvis at the Seattle World’s Fair (1962)

De 21ste eeuw in 1962. Een promotiefilm voor Bell-telecom. In toekomstperspectieven waren Amerikanen groots. Zoals met Futurama op de New York World Fair 1939. Planning, logistiek en zelfvertrouwen.

En Elvis draaft op voor de glamour. In september 1962 is-ie voor filmopnamen in Seattle. It Happened at the World’s Fair van Norman Taurog wordt opgenomen. Massa’s fans weten de Pelvis te vinden.

De 21ste eeuw heeft niks met Rock ’n Roll. Zoals Elvis ook steeds minder had. Hij is de ster. Een World Fair binnen de World Fair. Basta!