Journey into Fame: Orson Welles in Holland

We zien een beroemdheid met een schare fans. Welgeteld twee mannen en dertien vrouwen. De handtekeningenjagers houden zich in, maar lijken het uit te schreeuwen van genot. Tuk op het buitenkansje in de nabijheid van de roem. Enkelen zijn gevangen in pure extase. Ze geloven niet wat er gebeurt en spelen de perfecte rol van bewonderaar. De vleugel benadrukt karakter en locatie van de samenzwering.

Op zaterdag 8 maart 1952 geeft Orson Welles in het Concertgebouw een voordracht. Het Utrechts Nieuwsblad van 10 maart wijdt er een stuk aan: Orson Welles zoekt een Salome. De toneelspeler, regisseur, filmacteur, goochelaar, avonturier en charmeur kwam met het vliegtuig uit Parijs zonder eigen koffer. Zonder schoon hemd. Hij betovert zijn publiek.

Welles is in 1952 bekend als Harry Lime uit The Third Man die op 20 januari 1950 zijn Nederlandse première beleeft. De kaskraker wordt hem toegerekend. Terwijl-ie een kleine rol speelt. Hetzelfde gebeurt met het script van Citizen Kane door Herman Mankiewicz dat Welles naar zich toetrekt. Welles koppelt roem aan eigendunk. Twee maanden later wint-ie in Cannes de Gouden Palm voor Othello. Dat flikt-ie nou weer wel. Echt.

Foto 1: Orson Welles temidden van bewonderaars in het Concertgebouw, Amsterdam, 8 maart 1952

Foto 2: Orson Welles in Othello, 1952

Bevroren film

Film bevriest de tijd. Waar toneel voorbijgaat, wordt film gereproduceerd. Het geeft een idee van echtheid dat van niemand is.

Film voedt de massa die van toeschouwer deelnemer wordt. Da’s opperste promotie zoals nieuwe media tonen. Iedereen kan meedoen. Sommigen zien het als een stapje omhoog. Mensen worden naar de Apple-store geleid, zonder dat ze nog altijd begrijpen waarom.

Film is afleiding. De klassieke Hollywood-stijl maakt dat door montage onzichtbaar. Een stijl die de eigen making of uitwist. Tot op heden is verhalend realisme de norm. Het vertelt zichzelf in een lopend verhaal.

Mythe eindigt als acteurs voor de première sterven. Van dode levende tot levende dode worden. Zoals Heath Ledger. James Dean is het bekendste voorbeeld. Als acteurs tijdens de opname sterven wordt de film met speciale effecten afgemaakt. Anders betaalt de verzekering en stopt de boel.

Uiteindelijk sterven alle acteurs en blijven hun beeld en stem op film bewaard. Totdat ook de film vergaat.

Foto: James Dean