Clair de Lune Algiers: 1899

Het is 1899. Tijd voor studie van het maanlicht in de fotogenieke haven van Algiers. Mogelijk dankzij een twee jaar daarvoor verworven Zwitsers ‘photo-reproduction process called Photochrom‘. De Detroit Photographic Company titelt de foto Harbor by moonlight, II, Algiers, Algeria. Op de ansichtkaart staat 6267. Alger Etude Clair de Lune. Partie du Port. Gedigitaliseerd in de collectie van het Library of Congress.

De tweede foto heet Harbor by moonlight, I, Algiers, Algeria ofwel 6212- Alger Etude Clair de Lune Un Partie du Port. Deze foto’s ontroeren door de passage in de tijd. Ze worden niet sentimenteel, hoewel het onderwerp zich daartoe bij uitstek leent. Maanlicht. Een droom betrapt.

Foto 1: ‘Harbor by moonlight, II, Algiers, Algeria‘, 1899

Foto 2: ‘Harbor by moonlight, I, Algiers, Algeria‘, 1899

Stilte na de storm over de Mont Blanc

De Duitse filmregisseur Arnold Fanck (1889-1974) is nog steeds de meester van de bergfilm. Zijn loopbaan wordt akelig gebroken door druk van de nazi’s en oorlog. Documentairemaakster Leni Riefenstahl acteert in zijn films en verteert de nasleep van de oorlog beter. Stürme über dem Montblanc (1930) toont bergen zoals ze in ons geheugen gegrift staan.

Dit is vroeger, 1862. Auguste-Rosalie Bisson (1826 – 1900) is de eerste fotograaf die in 1860 de Mont Blanc op de korrel neemt. Samen met zijn broer Louis-Auguste en 25 dragers voor de apparatuur. Ongereptheid imponeert en is nooit meer terug te halen. Da’s de nostalgie die vroege foto’s oproepen. Stom schreeuwend in de leegte.

Foto 1: Broers Bisson, Beklimming van de Mont Blanc, Passage des Echelles, 1862

Foto 2: Broers Bisson, Beklimming van de Mont BlancGletsjer des Bossons, 1862

Tijdsbeeld van Slim Aarons is niet schraal

Het is 1952. Marilyn Monroe sorteert thuis haar fanmail en zet haar beste beentje voor. Zo lijkt het. In passende kledij vol kant. Haar eerste hoofdrol in Niagara die haar lanceert als sexsymbool moet nog komen. Toch weet celebrity-fotograaf Slim Aarons (1916-2006) haar al te vinden.

Het is 1961. Een zwembad op het dak in Athene. Badmuts van de omkijkende vrouw is afgestemd op haar roomkleurige badpak. Het natuursteen op de schoorsteen doet denken aan strakke designhuizen in de bossen. Helemaal 1961. De van champagne nippende vrouw met rode hoed staart in het Colony Hotel te Palm Beach naar een modeshow.

Foto 1: Fanmail, 1952. Marilyn Monroe. Copyright Slim Aarons

Foto 2: Penthouse Pool, 1961, Athene. Copyright Slim Aarons

Foto 3: Leisure and Fashion, 1961, Florida. Copyright Slim Aarons

Arriva Sophia Loren

Filmsterren zijn hun eigen merk. Sophia Loren poseert op de kap van haar Mercedes sportwagen. Zo hoort dat. Voor het begin van de Rally del Cinema in 1956. Die loopt van Rome naar San Remo. Ontstaan in 1953 en een initatief van Ezio Radaelli. Ze is gekoppeld aan Alberto Sordi. Geen echte rally maar een manier om de sterren onder het volk te brengen. Dat lukt explosief, want ze dringen op en slaan haar ruit kapot.

In 1955 wint Sophia en ondanks de angstige momenten opnieuw in 1956. Samen met Sordi. Of wint iedereen in de Rally van de Sterren?

Foto 1: Sophia Loren poseert voor aanvang van de Rally del Cinema, 1956

Foto 2: Sophia Loren door fans in het nauw gebracht tijdens de Rally del Cinema, 9 april 1956

Foto 3: Sophia Loren in Rome voor het begin van de Rally del Cinema, 1956

Smile, You Are On Candid Camera

Milaan. Italianen draaien zich om. Gli italiani si voltano. Maar naar wie? Mario De Biasi legt het vast in 1954. Kijken ze naar de Witte Dame, La Dama Bianca, of naar de fotograaf? Moeten we denken dat-ie achter de blikken van de werkloze mannen versmelt? We zien hem niet.

Een jaar later op 21 oktober 1955 in het Amsterdamse Amstel hotel. Persfotografen bij het bezoek van een andere Italiaanse Dama, Gina Lollobrigida. Van links naar rechts: Kruger, Pot, Stevens, Rona, Scherer. De rollen zijn omgedraaid. Betrapt door fotograaf Ben van Meerendonk.

Tina Modotti, fotografie en revolutie

Leven in dienst van de wereldrevolutie eindigt volgens sommigen onder mysterieuze omstandigheden in een taxi te Mexico Stad. De echte oorzaak is hartfalen. Aan de Italiaanse Tina Modotti (1896-1942) kleeft romantiek. Streven met een vlekje. Op vlucht voor de gevestigde orde trekt ze van Italië naar Californië, Mexico, Berlijn, Moskou, Parijs, Spanje en terug naar Mexico. Wonder dat deze communistische activiste een van de belangrijkste fotografen van de 20ste eeuw wordt.

In navolging van Diego Rivera en Frida Kahlo is Tina geworden tot het merk Modotti. Populaire cultuur zet uiteindelijk iedereen naar de hand. Laura Mulvey en Peter Wollen proberen hier in 1984 met de korte documentaire Frida Kahlo & Tina Modotti dwars op te staan. Partner Edward Weston maakte rond 1920 De witte Iris met Tina als model. Ze begon haar loopbaan overigens als actrice in de stomme film.

Modotti’s werk omvat onder meer portretten, plantenstudies, de beroemde serie Vrouwen van Tehuantepec en foto’s over de revolutionaire beweging van de jaren 1920 en het poppenspel. Los van haar leven en de mystificatie ervan kunnen we eindelijk haar foto’s zien.

Foto 1: Tina Modotti, Tepotzotlán Klooster, Mexico, 1924

Foto 2: Onbekend, Tina Modotti en Edward Weston, zonder jaartal

Foto 3: Edward Weston, The White Iris (Tina Modotti), omstreeks 1920

Foto 4: Tina Modotti, Indianen dragen ladingen maisschillen voor de bereiding van tamales, Mexico, ongeveer 1927

Fotostudio Kurkdjian en Co (1888-1936) in Indie

Het Tropenmuseum toont geïdealiseerde beelden van een idyllisch mooi Indië. De fotostudio van Ohannes Kurkdjian is de Jeff Wall of Erwin Olaf van Tempoe Doeloe en daarna. Niets nieuws onder de tropische zon. Opvallend dat het museum dat aspect van enscenering benadrukt.

Context is de politiek van een koloniale samenleving. Maar het gaat om fotografie. Die bestaat in zichzelf. De waarde van de tentoonstelling zit in de foto’s en de weetjes over de productie. De rest is geschiedenis.

Foto 1: Fotostudio Ohannes Kurkdjian; persfotos: Rijstvelden bij Yogyakarta

Foto 2: Fotostudio Ohannes Kurkdjian; Transport van suikerriet

N van Naakt

De N is de 14de letter, ook wel tweepoot genoemd. Het symboliseert toegang en beweging van water. Naakt is de afbeelding van het onbedekte terwijl bloot een proces van onthulling is. De naaktfiguur is een veelgebruikt motief in de kunst. Het toont spieren, huid, beweging of schaamte. Dat laatste meestal bedekt door een hand, doek, veer of zetstuk. Zodat dat naakt weer bloot wordt. In naam doorgaans vrouwelijk. Dankzij Sandro Botticelli’s Nascita di Venere is Venus de bekendste.

Film maakt beweging inzichtelijk. Eadweard Muybridge en Étienne-Jules Marey overbruggen de kloof vanuit de fotografie. Ze sterven in 1904. Marcel Duchamp schildert in 1912 Nu descendant un escalier. Naakt toont beweging en loopt de trap af. Voortaan gaat naakt voorbij achteroverleunen. Hoewel, vanaf nu zoekt kunst alle hoeken en gaten op.

Foto 1: Woman walking downstairs, eind 19de eeuw, Eadweard Muybridge

Foto 2: Nude Descending a Staircase (No. 2), Marcel Duchamp, 1912

James Abresch fotografeert glamour

Op vlooienmarkten vinden mensen dozen of albums met foto’s. Ze zoeken er zelfs naar. Een selectie ervan zetten ze als trofee op internet. Soms met de vraag erbij wat ze zien. Zo vraagt de Amerikaanse Mazouko wie de vrouw van de foto is. Ze voegt toe dat op achterkant staat Kindly give credit to James Abresch. Op de voorkant zijn signatuur en ‘NY’.

Was Abresch de glamourfotograaf voor wie Mazouka hem houdt? Zijn specialisme was eerder muziek en opera dan film. Waarschijnlijk Joods, hoewel zijn naam ook van Noordduitse of Nederlandse origine kan zijn. Soms duikt-ie op in een veld vol vraagtekens. In de jaren ’40 en ’50 een gerenommeerde theaterfotograaf stierf-ie in 1959 op 60-jarige leeftijd.

Maar wie roept op de foto het ultieme kauwgomplaatjesgevoel op? Door de gelijkenis van ogen en neus is Constance Bennett een goede gok. Na een filmcarrière werkte de New Yorkse vanaf 1940 in het theater. Daar had ze James Abresch tegen het lijf kunnen lopen. Wordt nu een raadsel opgelost of toegevoegd? Is er een verleden voorgoed weggeretoucheerd?

Foto 1: Foto met onbekende vrouw uit album dat Mazouko vond

Foto 2: Constance Bennett