Prokudin-Gorsky kleurt Rusland in foto’s: 1905-1917

20341v

Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorsky (1863-1944) was een Russische fotograaf. Vanaf 1905 ontwikkelt hij een methode om kleurenfoto’s te maken. Met medewerking van tsaar Nicolaas II reist hij tot 1917 door het keizerrijk. Hij legt kerken, natuur, stadsgezichten, monumenten, volkeren en industrialisatie vast. Met een educatief doel.

429

De foto’s stralen verstilling uit. Mede veroorzaakt door het procedé dat de onderwerpkeuze beperkt. Er werden drie aparte foto’s met een geel, cyaan en magenta filter genomen. Herkenbaar aan de kleuren buiten de rand. De onderwerpen moesten bevroren worden. Het lukte Prokudin-Gorsky tijdens z’n leven niet de opnamen correct in kleur af te drukken.

03940v

1915. Prokudin-Gorsky zit in Moermansk naast twee mannen in kozakkenkleding. In 1948 koopt het Library of Congress de collectie. En drukt de rafelranden weg. Dat oogt terughoudend. Andrei Rublev en Theophanes de Griek lijken op te duiken in een fresco. Als in een film van Andrei Tarkovski die de Russische ziel zoekt. Vol spirituele beelden.

894

Foto 1: Kem-Pristan, groep spoorwegbouwers, 1916.

Foto 2: Zubtsov, aan de overkant van de Volga, 1910.

Foto 3: Groep, Moermansk. Rechts Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorsky, 1915.

Foto 4: Fresco in de Kerk van Sint Joris (Staraia Ladoga), 1909.

Balloon Man Leaning Against

Kinderen verkopen in 1917 ballonnen en zakdoeken op de markt van Boston, Massachusetts. Sociaal fotograaf Lewis Wickes Hine legt het als protest tegen kinderarbeid vast met zijn camera. Later leunt een volwassen ballonverkoper tegen een paal. Waarschijnlijk in Washington DC de verblijfplaats van fotograaf Theodor Horydczak. Pose of pauze?

In Chinatown, San Francisco verkoopt een joodse ballonverkoper ballonnen. Op een willeurige straathoek. Rond 1900, en nog voor de aardbeving van 1906. Met zijn verborgen camera verkent Arnold Genthe het Oude Chinatown. Voordat het verdwijnt blikt-ie de beelden in.

Balloon is opgeblazen lucht. Een illusie die aan de aarde ontstijgt. Techniek die door de eeuwen heen de straat bereikt. Arnold Genthe drukt terloops zijn eigen schaduw -met hoed- af op het trottoir als een Chinees meisje met vader passeert. Beelden vechten om aandacht, en hebben een recept dat slechts weinigen kennen: authenticiteit. Lewis Hine, Theodor Horydczak en Arnold Genthe hadden het. Wij blijven kijken.

Foto 1: Lewis W. Hine, Selling balloons and handkerchiefs at market. Boston, Massachusetts, 27 januari 1917.

Foto 2: Theodor Horydczak, Balloon man. Balloon man leaning against post, 1920-1950

Foto 3: Arnold Genthe, Jewish balloon man, Chinatown, San Francisco, 1896-1906

Foto 4: Arnold Genthe, Holiday Visit, Chinatown, San Francisco, 1896-1906

Clair de Lune Algiers: 1899

Het is 1899. Tijd voor studie van het maanlicht in de fotogenieke haven van Algiers. Mogelijk dankzij een twee jaar daarvoor verworven Zwitsers ‘photo-reproduction process called Photochrom‘. De Detroit Photographic Company titelt de foto Harbor by moonlight, II, Algiers, Algeria. Op de ansichtkaart staat 6267. Alger Etude Clair de Lune. Partie du Port. Gedigitaliseerd in de collectie van het Library of Congress.

De tweede foto heet Harbor by moonlight, I, Algiers, Algeria ofwel 6212- Alger Etude Clair de Lune Un Partie du Port. Deze foto’s ontroeren door de passage in de tijd. Ze worden niet sentimenteel, hoewel het onderwerp zich daartoe bij uitstek leent. Maanlicht. Een droom betrapt.

Foto 1: ‘Harbor by moonlight, II, Algiers, Algeria‘, 1899

Foto 2: ‘Harbor by moonlight, I, Algiers, Algeria‘, 1899

Mount Fuji: Hokusai

Zesendertig gezichten op de berg Fuji zijn voor kalenders of musea, maar waren voor de massa. Houtsneden van de Japanse Katsushika Hokusai (1760-1849). Deze ukiyo-e zijn door de brede onderwerpkeuze vergelijkbaar met Nederlandse 17de-eeuwse schilderijen. Courtisanes, Kabuki-acteurs, erotische scenes, handelaren, boeren en landschappen.

In de eerste prent lijkt Mount Fuji op te rijzen uit het landschap. Een vrouw verliest papieren die wegwaaien uit haar kimono en een kruier zijn hoed. Zo’n compositie met voor- en achtergrond inspireerde later weer Japanse cineasten in hun ensceneringVoor optimale dieptewerking. Maar gewoon toepassing van een aloude repoussoir-schildertechniek.

Prent 1: Hokusai, Sunshū ejiri (Ejiri in de provincie Suruga)

Prent 2: Hokusai, Gohyaku-rakanji SazaidōSazai Hall, Temple of Five Hundred Rankan

Foto: Fuji from Lake Motosu door Herbert George Ponting, 1905