Spycatcher Oreste Pinto

Wie Mata Hari is weten we. Exotische domheid, zoiets. Maar haar rationele tegenvoeter luitenant-kolonel Oreste Pinto is weggezakt uit het collectieve geheugen. Toch noemde generaal Eisenhower hem the greatest living authority on security. Of expert. Bronnen haperen. Waar is de herinnering aan Pinto gebleven? Deze maand is-ie 50 jaar dood.

Begin jaren ’50 schreef Pinto Spycatcher en Friend or Foe over zijn leven als contra-spion. YouTube laat het afweten op zoek naar fragmenten met Bernard Archard in BBC’s Spycatcher (1959-1961) of de Nederlandse bewerking De Fuik (1962-63) met de magere Frits Butzelaar.

Mogelijke verklaring is dat Pinto beschuldigd werd van ijdelheid en fraude. Zijn Sherlockiaanse methode van deductie lijkt op die van een andere zo goed als vergeten bekende Nederlander. Namelijk Robert van Gulik met zijn Rechter Tie/Judge Dee-boeken. Succes is in Nederland soms de snelste weg naar onbekendheid. Tenzij men Mata Hari heet.

Foto 1: Boekomslag Oreste Pinto Spycatcher 2, Four Square Books, 1960

Foto 2: Kolonel Oreste Pinto (1889-1961), Nederlandse contraspionage officier

Foto 3. Boekomslag Oreste Pinto Spy Catcher, Berkley G-67, 1957

Advertenties

Tragische held: Asmahan

Asmahan is een kruising van Mata Hari, een Arabische prinses, Uum Khultum en Amy Winehouse. Haar leven valt samen met het interbellum en overbrugt twee wereldoorlogen. Haar einde is een auto ongeluk in 1944. Was ze dubbelspionne vermoord door de Engelsen? Haar taak was het om te zorgen dat de Gealllieerden in Syrië vrije doortocht kregen. Zo gaan de geruchten. Hun woord hielden ze niet.

Maar de theorie dat de Egyptische ster Uum Khultum de Syrische Asmahan dwarsboomt klinkt ook aannemelijk. In elk geval zorgt Asmahan meer dan 60 jaar na haar dood nog steeds voor mystificaties en literair-cinematografische oefeningen. Zo worden legendes geboren. Asmahan belichaamt de weemoed van een verdwenen Arabische wereld.

Uit Syrië komt Asmahan in 1924 in Egypte terecht. Haar zangcarrière gaat gelijk op met die van haar broer Farid el Atrache. Ze maken vele films en worden populair in de Arabische wereld. Asmahan combineert oriëntaalse kleur met Westerse techniek en stijl. Tot zijn dood in 1974 blijft Farid zijn zuster missen. Hij trouwt nooit omdat geen vrouw de leegte in zijn hart kan opvullen. Da’s romantisch en dubbel zo tragisch.