Tragische held: Dean Reed

Kende Nederland de Amerikaanse acteur en zanger Dean Reed (1938-1986)? Reed veroverde als megaster in de marge de wereld via de flanken. Latijns-Amerika en Oost-Europa. Een Spaans liefdesliedje met Engels accent voor een Russisch publiek. In de nieuwjaarsshow Blauw Licht (Голубой огонек) uit 1967. Zo ziet vroeg globalisme van deze Kameraad Rockstar eruit. Volksentertainer Dean Reed woont sinds 1973 in Oost-Berlijn en vindt daar zijn eind. Met de vraag zelfmoord of moord?

Elizabeth… Elizabeth…
Hoy yo canto al amor por ti,
larari, larali,
tu encanto dicha me dará,
laralá, laralá

1979-russ-bam12

Was het een kogel van de KGB of de ontworteling die hem te veel werd? Bizarre verklaringen passen de tragische held. De Rode Elvis is z’n eigen lot niet meer meester. Hij zingt, acteert en leeft valse schijn. We weten zo goed als niks over hem. Was-ie Stasi-spion en goed als entertainer? De levensbeschrijving van Reed is een opeenstapeling van feitjes over zijn a-typische leven. Onwaar tragisch. Hij zingt ‘Without You’ in de Soviet-tvfilm ‘Wish You Well’ (Я желаю вам счастья). Schrijnend.

Foto: Uit Я желаю вам счастья, I Wish You Well, uit 1979. Soviet-productie met Dean Read rond de Baikal-Amoerspoorweg, BAM, naar het Verre Oosten.

Tragische held: Sam Cooke

Sam Cooke (1931-1964) wordt geboren als Sam Cook. Zijn einde is tragisch. Doodgeschoten door Bertha Franklin, de manager van het Hacienda Motel. Details roepen nog steeds vragen op. Het eigen nummer ‘You Send Me‘ piekt in 1957. Het optreden twee jaar later in The Dick Clark Show is stijve playback met een mix van R&B, gospel en pop.

Darling you send me
I know you send me
Darling you send me
Honest you do, honest you do
Honest you do, whoa-oh-oh-oh-oh-oh

You thrill me
I know you, you, you thrill me
Darling you, you, you, you thrill me
Honest you do

Cookes belang voor de Soul kan niet overschat worden. Hij vindt het uit. De titel King of Soul past hem. Zwart en wit, oud en jong sprak-ie aan. Zijn dood markeert de opkomst van The Beatles. In 1963 klinkt het eigen nummer ‘Twisting the Night Away‘ in The Jerry Lewis Show. Met een swingend orkest krijgt Cooke de zaal plat. Nog een jaar te gaan.

Let me tell you ‘bout a place somewhere up a New York way
Where the people are so gay
Twisting the night away

Here they have a lot of fun putting trouble on the run
Man
You find the old and young twisting the night away

They’re twisting
Twisting
Everybody’s feeling great
They’re twisting
Twisting
They’re twisting the night away

Foto: Sam Cooke in The Ed Sullivan Show, waarschijnlijk 1 december 1957.

M van Metro

M is man en Maria, mens en massa. De 13de letter brengt geen ongeluk, maar verandering. M is een film van Fritz Lang (1897-1976). De stad zoekt de moordenaar van meisjes en gaat op mensenjacht. Moeders krijgen er hun vermoorde kind niet mee terug. De omvorming eindigt.

Onder de stad rijdt de metro die macht symboliseert. Een netwerk van lijnen verbindt de uithoeken. Treinen vervoeren reizigers onder de grond. Soms erboven. Kleuren, letters en cijfers geven betekenis aan de obscuriteit. In de metropool stromen massa’s mensen door de goot.

Foto 1: Peter Lorre als Hans Beckert in M (1931) van Fritz Lang

Foto 2: Station Porte d’Ivry, Parijse metro, lijn 7, omstreeks 1938

Moord in het kantoor

Wat zien we? Het lijkt erop dat de foto een dode in een kantoor toont. Een vrouw met bonnet en half opgeschorte jurk. Er zit geen leven meer in. Vanzelf lijkt het niet te zijn gegaan. Is in een worsteling een stoel omgevallen? Die ontbreekt bij het dichtgeschoven cylinderbureau. Op tafel een boek. Was de vrouw aan het lezen?

De Candlestick-telefoon op de uitschuifstandaard voor het raam geeft de beste aanwijzing over de periode. Da’s tussen 1905 en 1930. Een kwispedoor staat voor de verwarming. In de VS waren ze na de Spaanse griep van 1918 op de terugtocht. De gietijzeren radiator met florale motieven ziet er Victoriaans uit en mist nieuwe zakelijkheid.

Zonder bijschrift weten we niet wat we zien. Kantoorliefde in Manhattan? Lustmoord in Londen? Hartstilstand in Boedapest? Of leeft de vrouw nog en is ze ernstig ziek? Maar verdient dat een foto? Een opgetrokken zonnescherm stuurt licht het kantoor in en belicht het object. Iets verschrikkelijks wat we niet mogen zien. Er hangt een dunne mist. De passage in de tijd is soms een verre reis zonder bestemming.