Kerst met Ben van Meerendonk (1953-58)

Fotograaf, ofwel ‘fotojournalist’ Ben van Meerendonk (1913-2008) richt in 1945 het Algemeen Hollands Fotopersbureau (AHF) op. Dat wordt uiteindelijk een eenmanszaak. Het IISG noemt ‘alledaagse gebeurtenissen uit het Amsterdamse straatbeeld‘ een van zijn specialismen. Dit is Ben:

Vaak wordt met nostalgie omgekeken. Vroeger was alles beter. Er was saamhorigheid. In de armoede waren de mensen solidair. Zou het? Op 19 december 1953 schrijven agenten bonnen uit voor foutgeparkeerde auto’s. We weten het dankzij Ben van Meerendonk die het zonder poespas registreert. Ook toen liet het gezag zich gelden. Prettige kerst.

Foto 1: Verkoop van kerstbomen op het Singel, 8 december 1958. Credits: Ben van Meerendonk / AHF, collectie IISG, Amsterdam.

Foto 2: Ben van Meerendonk aan het werk met zijn Speed-Graphic-camera.

Foto 3: Foutgeparkeerde auto’s worden door de politie bekeurd, Reguliersbreestraat, 19 december 1953. Credits: Ben van Meerendonk / AHF, collectie IISG, Amsterdam.

Stilte na de storm over de Mont Blanc

De Duitse filmregisseur Arnold Fanck (1889-1974) is nog steeds de meester van de bergfilm. Zijn loopbaan wordt akelig gebroken door druk van de nazi’s en oorlog. Documentairemaakster Leni Riefenstahl acteert in zijn films en verteert de nasleep van de oorlog beter. Stürme über dem Montblanc (1930) toont bergen zoals ze in ons geheugen gegrift staan.

Dit is vroeger, 1862. Auguste-Rosalie Bisson (1826 – 1900) is de eerste fotograaf die in 1860 de Mont Blanc op de korrel neemt. Samen met zijn broer Louis-Auguste en 25 dragers voor de apparatuur. Ongereptheid imponeert en is nooit meer terug te halen. Da’s de nostalgie die vroege foto’s oproepen. Stom schreeuwend in de leegte.

Foto 1: Broers Bisson, Beklimming van de Mont Blanc, Passage des Echelles, 1862

Foto 2: Broers Bisson, Beklimming van de Mont BlancGletsjer des Bossons, 1862

Reconstructie: Nurnberg 1961

Nürnberg 1961. De Nürnberger Nachrichten presenteert het verleden van dag tot dag. Zoals kranten doen. De tentoonstelling Wiederaufbau und Wirtschaftswunder doet hetzelfde. In welke stijl werden beschadigde steden herbouwd, origineel of modern? Men vond een mix in de herbouw van beeldbepalende monumenten en nieuwbouw van de rest.

Transparantie als symbool voor het Wirtschaftswunder. Het Duitse wonder wordt in 1979 door Rainer Werner Fassbinder gekarakteriseerd in Die Ehe der Maria Braun. Wat blijft staan dient het historisch geheugen van de bewoners. Münster koos voor oudbouw net als Leuven na de Eerste Wereldoorlog. Het geeft deze steden een toeristische voorsprong. Een terug in de tijd die niet echt is, maar echt lijkt. Dat voldoet.

Op 18 april 1961 schijnt de zon. Fremden brengen jaarlijks 35 miljoen D-Mark in het laatje. In een tijd die televisies verloot. Welvaart wordt opgebouwd en men voelt dat een weg naar boven is ingezet. Oorlog en woningnood zijn voorbij. De rondrit toont nieuwe dynamiek en is de introductie in het moderne leven. Zonder hoedjes in het hoedennet.

Foto: Stadsrondrit per bus langs de Weinstadel, Bezoekers besteden er 35 miljoen, 18 april 1961

Marnie (1964)

Dit is de kale vloer van Mad Men. Volgens Stan Douglas. De echte ondergrond van Marnie uit 1964. Ontbeend van hedendaagse nostalgie. Referenties buitelen over elkaar. Reclame, film, beeldende kunst. 1964, 1988-1996, 2011. Maar het is 1964. Soms is populaire cultuur ingewikkeld door alle verwijzingen.

Tippi Hedren slaat in Marnie haar slag en kraakt de kas. De stijl van Mad Men pint 45 jaar later deze periode vast. Het roze mantelpakje van Jackie Kennedy of Ben Webster als achtergrondmuziek bij ’n whisky on the rocks. Dat valt samen met een aannemelijk beeld. Zo had het kunnen zijn. Art direction springt in het oog en verleidt. Da’s de troost.

Foto 1: Kantoor uit Marnie, 1964 door Stan Douglas

Foto 2: Tippi Hedren in Marnie, 1964 van Alfred Hitchcock

Foto 3: Jon Hamm als Don Draper in de serie Mad Men