Stan Vanderbeek: Science-friction (1959)

Stan Vanderbeek (1927-1984) was pionier van de collagefilm. Schakel tussen Hans Richter of Max Ernst, en Terry Gilliam of Luuk Wilmerink. Beschouwd als surrealist of dadaïst. Vanderbeek ging verder met maatschappijkritiek: The technological explosion of this last half-century, and the implied future are overwhelming, man is running the machines of his own invention… while the machine that is man… runs the risk of running wild. De techniek van Science-friction is stop-motion.

De film wordt frame voor frame opgebouwd. Meer dan 50 jaar later geeft Science-friction een beeld van de vormgeving, humor, fascinaties en angsten van die tijd. Zoals Vanderbeek er zelf over zei: A social satire aimed at the rockets, scientists, and competitive mania of our time.

Foto’s: Stan Vanderbeek, Collage (uit Science-friction), 1959

Ombres Chinoises

Chinese Schaduwen, blijkbaar een populair vermaak in China. Met weinig diepte. Maar ook een echt schimmenspel. Verwant met het ons bekende Javaanse wayang. In het Westen loopt een lijn van de vroege filmer George Méliès en Lotte Reiniger naar Kara Walker. Op zijpaden staan verwanten als Oskar Fischinger, Hans Richter of Bruno J. Böttge.

De Duitse Lotte Reiniger (1891-1981) is het solitaire wonder van de silhouettenfilm. Geknipte animatie. Het Aziatische schimmenspel bracht zij naar de film. Met tijdloze sprookjes als onderwerp. Afro-Amerikaanse Kara Walker brengt vanaf 1993 de cut-paper silhouette naar het museum. In haar schaduw neemt iedereen dezelfde kleur aan. Zwart is zwart.

Foto: Installation view of Kara Walker: My Complement, My Enemy, My Oppressor, My Love (Whitney Museum of American Art, New York, October 11, 2007–February 3, 2008). Foto Sheldan C. Collins