Sarkis ontmoet Saenredam en Futuro in kathedrale loods

In de Onderzeebootloods te Heijplaat presenteert Museum Boijmans in samenwerking met Havenbedrijf Rotterdam ‘Ballads‘ van de Franse Armeens-Turkse kunstenaar Sarkis (1938). Vertegenwoordigd in Nederland door galerie De Zaal. Derde in een reeks na een redelijke start van Atelier van Lieshout en Elmgreen & Dragset die teleurstelden.

Sarkis zet ruimtes naar zijn hand. Met gebruikmaking van oudere werken die hij als nieuw inzet. Als Turk uit de Armeense minderheid grijpt-ie terug op kunstenaars die christelijke symboliek gebruiken. Zoals de cineasten Roberto Rossellini, Sergei Parajanov of Andrei Tarkovski. Sarkis draagt het kruis niet als wapen, maar als menselijke maat van toenadering. Ironie is in zijn werk volstrekt afwezig. Hij vervangt het door poëzie. Zo maakt-ie een loods tot een kathedrale ontmoetingsplek.

Foto 1: Pieter Saenredam, Interieur van de St. Bavo in Haarlem (1648)

Foto 2: Sergei Parajanov, Sayat Nova (1968) met Spartak Bagashvili en Medea Djaparidze. Credits: A. Vladymirov

Advertenties

Echo uit de verte: Ibrahim Ozgur

Soms stoot je je neus aan de grens van het internet maar glip je op het nippertje door de mazen. Neem Ibrahim Özgür en Son Nefes, Laatste Adem. Het Turks en de tijd scheppen te veel afstand. De opening ligt bij een Fransman die eigenlijk Roemeens is, of liever gezegd Roma. Namelijk Gheorghe Pantazi die bekend werd als Georges Boulanger.

Wikipedia zegt dat Özgür (1905-1959) The King of Turkish Tango werd genoemd. Hij maakte vanaf 1938 plaatopnamen. Zijn fluwelen stem was geschikt voor treurige songs. De onbeantwoorde liefde van een Indische prinses die hij tijdens een 7-jarige tournee door het Midden- en Verre Oosten ontmoette, achtervolgde hem. Zou het waar zijn? Beroemd werd-ie met het lied Mavi Kelebek, Blauwe Vlinder. 

Bij Boulanger luiden doodsklokken. Gaat Avant de Mourir dat-ie in 1926 schreef over liefdesverdriet en zelfmoord? In elk geval worden de emoties zwaar aangezet en de tragiek benadrukt. Het verhaal is niet rond, want Boulanger schrijft met Jimmy Kennedy in 1939 Engelse lyrics voor My Prayer. Fit voor de charts. Het wordt in talen zoals het Turks vertaald.

My prayer is to linger with you 
At the end of the day 
In a dream that’s devine 
My prayer is a rapture in blue 
With the world far away 
And your lips close to mine 

Tonight while our hearts are aglow 
Oh tell me the words that I’m longing to know 
My prayer and the answer you give 
May they still be the same 
For as long as we live 
That you’ll always be there 
At the end of my prayer 

The Platters hebben er in 1956 een nummer 1 hit mee. Na begin jaren ’40 de tweede revival. De song ademt nog steeds. De versie van Ibrahim Özgür blijft voor mij de definitieve. Daarin klinkt de blues van de Turkse tango het meest dreigend en dwingend. Via een omweg begrijp ik nu zelfs de tekst. In een klassiek verhaal van ontlenen en aanpassen.