Beryl Davis: Undecided (1939)

Beryl Davis (1924-2011) is vandaag gestorven. Ze was in Engeland bekend als zangeres bij de band van Oscar Rabin en haar vader Harry Davis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ze populair door haar optredens voor militairen. Ella Fitzgerald was een voorbeeld. Het verhaal gaat dat Glenn Miller haar ‘ontdekte’ en zij naar de VS ging. Zo zong ze met Frank Sinatra in 1947 in Your Hit Parade. Toen nog op radio.

Undecided van Sid Robins en Charlie Shavers werd op 25 augustus 1939 opgenomen in Londen. Met Django Reinhardt en zijn Quintette du Hot Club de France. Een minimale sophisticated Cole Porter-song:

First you say you do
And then you don’t
And then you say you will
And then you won’t
You’re undecided now
So what are you gonna do?
Now you want to play
And then it’s no
And when you say you’ll stay
That’s when you go
You’re undecided now
So what are you gonna do?

Foto: Tommy Dorsey (links) interviewt Beryl Davis, 8 oktober 1947. Credits: William P. Gottlieb

Diep in mijn hart en Ernst van ’t Hoff (1944)

Diep in mijn hart’ is een succesvol nummer van accordeonist en tekstschrijver Jaap Valkhoff (1910-1992). In 1944 in Brussel opgenomen voor Rythme door het toporkest van Ernst van ’t Hoff. Waarheen-ie was uitgeweken. En bleef. Met zang van de Tilburger Lammy van den Hout.

Diep in m’n hart
Kan ik nooit boos zijn op jou
Blijf ik je toch altijd trouw
Dat mag je heus wel weten

Diep in m’n hart
Is er slechts één dat ben jij
Jij bent toch alles voor mij
Zal je dat nooit vergeten

Want jij bent heus niet slecht
Wat ook een ander zegt

Wikipedia beweert dat Frank Sinatra de song in Engelse vertaling tot een wereldhit maakte. Maar zijn Deep in my Heart is nergens te vinden en ontbreekt op Sinatra’s lijst van 957 opgenomen songs. Onder deze titel nam het orkest van Syd Lawrence het in 1976 op.

Foto: Ernst van ’t Hoff met orkest (1951) Credits: Wouter van Gool

Stilte na de storm over de Mont Blanc

De Duitse filmregisseur Arnold Fanck (1889-1974) is nog steeds de meester van de bergfilm. Zijn loopbaan wordt akelig gebroken door druk van de nazi’s en oorlog. Documentairemaakster Leni Riefenstahl acteert in zijn films en verteert de nasleep van de oorlog beter. Stürme über dem Montblanc (1930) toont bergen zoals ze in ons geheugen gegrift staan.

Dit is vroeger, 1862. Auguste-Rosalie Bisson (1826 – 1900) is de eerste fotograaf die in 1860 de Mont Blanc op de korrel neemt. Samen met zijn broer Louis-Auguste en 25 dragers voor de apparatuur. Ongereptheid imponeert en is nooit meer terug te halen. Da’s de nostalgie die vroege foto’s oproepen. Stom schreeuwend in de leegte.

Foto 1: Broers Bisson, Beklimming van de Mont Blanc, Passage des Echelles, 1862

Foto 2: Broers Bisson, Beklimming van de Mont BlancGletsjer des Bossons, 1862

Operatie Paperclip: 1946

Een groep mannen. Niet te dik, goedgekleed, goedgemutst en blank. Ze staan voor een hek dat vermoedelijk het terrein waar ze werken omheint. Wie zijn ze? Waar zijn ze mee bezig? Waar bevinden ze zich?

Het gaat om Operatie Paperclip. Dat klinkt bevestigend. Aha, zult u misschien zeggen. Of het zegt u helemaal niets. Zijn het kantoormensen die metalen draadjes buigen? Past dat bij hun achtergrond? Hhmmm …

…  nee. Laat ik het maar zeggen. Het is een groep van 104 Duitse wetenschappers in 1946. Waaronder Werner von Braun die in 1960 president Eisenhower een Saturnus-raket showt. In een geheime operatie zijn ze naar de VS gebracht. In ruil voor hun kennis kregen ze een safe haven. Die nazi’s toch. Of kunnen we beter zeggen, die Amerikanen toch?

Foto: Groep van 104 Duitse wetenschappers in 1946, inclusief Werner von Braun (1e rij 7e van rechts) en Arthur Rudolf (1e rij 4e van links). Fort Bliss, Texas. 

Chamberlain ziet niet, luistert niet en hoort niet: 1938

De Britse premier Neville Chamberlain heeft een papier. Daarop is-ie apetrots. Want hij heeft in München de vrede gered. Denkt-ie. De datum is veelzeggend: september 1938. Wij weten wat volgt. Hitler koopt uitstel en mag Sudetenland inlijven. Zodat Tsjecho-Slowakije machteloos wordt. Chamberlain gedraagt zich netjes en praat over Peace For Our Time. Ook da’s van alle tijden. Zijn papier is even geduldig als hijzelf.

Horen, Zien en Zwijgen. Of: Luister niet, kijk niet, en spreek niet. Geeft onderstaande foto commentaar op de opstelling van Chamberlain? Kunnen we meer dan 70 jaar later dan nog begrijpen hoe 1938 voelt?

Foto 1: Neville Chamberlain toont na terugkomst het vredesverdrag van München, 1938

Foto 2: Twee maiko en een geisha in Horen, zien en zwijgen; rond 1890

Carioca: Flying Down to Rio (1933)

Oceanië. Exotica. Dat genre bloeit in de Tweede Wereldoorlog met dichte grenzen. Muziekindustrie en Hollywood hebben in Latijns-Amerika ineens hun grootste afzetmarkt: South of the Border. Maar ook daarvoor spitte Hollywood al in deze achtertuin. Vermenging van stijlen en invloeden is niks nieuws. Zo zijn chinoiserie en japonisme eeuwenoud.

Flying Down to Rio (1933) is een vehikel voor de Mexicaanse filmster Dolores del Rio, maar lanceert Fred Astaire en Ginger Rogers als danspaar. De set vermengt Braziliaanse en Mexicaanse invloeden.

Een carioca is doorgaans een inwoner van Rio, maar hier een dans. Onhandig met de hoofden tegen elkaar. Da’s nooit wat geworden. Muziek is van Vincent Youmans en tekst van Edward Iliscu en Gus Kahn. Allen zoeken het nieuwe ritme, el nuevo compás. Nieuwe grenzen. Liever niet verwarren met Road to Rio. Let op hoe Astaire rechts, links en rechts zit.

Say, have you seen a Carioca?
It’s not a foxtrot or a polka
It has a little bit of new rhythm, a blue rhythm that sighs

It has a meter that is tricky
A bit of wicked wacky-wicky
But when you dance it with a new love, there’s a true love in her eye

You dream of a new Carioca
Its theme is a kiss and a sigh
You dream of a new Carioca
When music and lights are gone we say goodbye

Two heads together, they say are better than one
Two heads together, that’s how the dance is begun
Two arms around you and lips, that’s why I’m yours and you are mine
And you are mine

Foto: Dolores del Rio, Acapulco 1952; fotograaf Slim Aarons

Beyond The Blue Horizon

Jeannette MacDonald zit als gravin Helena Mara in een Franse trein en barst in zingen uit. Het is 1930, de geluidsfilm gloednieuw, titel Monte Carlo en regisseur Ernst Lubitsch. Bekend van zijn touch. Richard A. Whiting en W. Franke Harling schrijven de muziek en Leo Robin de tekst. Op het land wordt vrolijk gewerkt. De crisis verdwijnt achter de horizon.

Beyond the blue horizon
Waits a beautiful day
Goodbye to things that bore me
Joy is waiting for me

I see a new horizon
My life has only begun
Beyond the blue horizon
Lies a rising sun

Iets voor gokkers en liefde. Het lijflied van Jeanette MacDonald (1903-1965). Tijdens de strijd met de Japanners verandert ze rising sun door shining sun. Waarom zou ze de vijand van Amerika symboliseren? Midden jaren ’40 geeft organist Artie Dunn van The Three Suns er weer een andere draai aan: morning sun. Horizon blijft horizon. Stel je voor.

Foto: Jeanette MacDonald en Jack Buchanan in Monte Carlo, 1930

John Cassavetes rijdt terug in de tijd

In 1964 heft John Cassavetes de hand in The Killers van Don Siegel. Tussen zwaaien en wenken. Wellicht naar Ronald Reagan in diens laatste filmrol. Gemengde gevoelens overmannen Cassavetes als Johnny North. Ooit een kampioen race car driver die ellendig aan zijn eind komt zonder te vluchten. De flashback onderzoekt hoe het zo ver is gekomen.

Op internet wordt film soms werkelijkheid. De man met pet staat op het Keep Them Rolling Forum in een reeks over het WW2 Homefront. Met als ondertitel Speed Racer. Context suggereert dat het een opname uit 1941-42 is. Maar acteur John Cassavetes is meer dan 20 jaar later perfect uitgelicht om terug te rijden in de tijd. Zo maken we ons verleden.

Foto 1: John Cassavetes in The Killers (A Bout portant), 1964

Foto 2: Speed racer, zonder jaartal

Spycatcher Oreste Pinto

Wie Mata Hari is weten we. Exotische domheid, zoiets. Maar haar rationele tegenvoeter luitenant-kolonel Oreste Pinto is weggezakt uit het collectieve geheugen. Toch noemde generaal Eisenhower hem the greatest living authority on security. Of expert. Bronnen haperen. Waar is de herinnering aan Pinto gebleven? Deze maand is-ie 50 jaar dood.

Begin jaren ’50 schreef Pinto Spycatcher en Friend or Foe over zijn leven als contra-spion. YouTube laat het afweten op zoek naar fragmenten met Bernard Archard in BBC’s Spycatcher (1959-1961) of de Nederlandse bewerking De Fuik (1962-63) met de magere Frits Butzelaar.

Mogelijke verklaring is dat Pinto beschuldigd werd van ijdelheid en fraude. Zijn Sherlockiaanse methode van deductie lijkt op die van een andere zo goed als vergeten bekende Nederlander. Namelijk Robert van Gulik met zijn Rechter Tie/Judge Dee-boeken. Succes is in Nederland soms de snelste weg naar onbekendheid. Tenzij men Mata Hari heet.

Foto 1: Boekomslag Oreste Pinto Spycatcher 2, Four Square Books, 1960

Foto 2: Kolonel Oreste Pinto (1889-1961), Nederlandse contraspionage officier

Foto 3. Boekomslag Oreste Pinto Spy Catcher, Berkley G-67, 1957

Reconstructie: Nurnberg 1961

Nürnberg 1961. De Nürnberger Nachrichten presenteert het verleden van dag tot dag. Zoals kranten doen. De tentoonstelling Wiederaufbau und Wirtschaftswunder doet hetzelfde. In welke stijl werden beschadigde steden herbouwd, origineel of modern? Men vond een mix in de herbouw van beeldbepalende monumenten en nieuwbouw van de rest.

Transparantie als symbool voor het Wirtschaftswunder. Het Duitse wonder wordt in 1979 door Rainer Werner Fassbinder gekarakteriseerd in Die Ehe der Maria Braun. Wat blijft staan dient het historisch geheugen van de bewoners. Münster koos voor oudbouw net als Leuven na de Eerste Wereldoorlog. Het geeft deze steden een toeristische voorsprong. Een terug in de tijd die niet echt is, maar echt lijkt. Dat voldoet.

Op 18 april 1961 schijnt de zon. Fremden brengen jaarlijks 35 miljoen D-Mark in het laatje. In een tijd die televisies verloot. Welvaart wordt opgebouwd en men voelt dat een weg naar boven is ingezet. Oorlog en woningnood zijn voorbij. De rondrit toont nieuwe dynamiek en is de introductie in het moderne leven. Zonder hoedjes in het hoedennet.

Foto: Stadsrondrit per bus langs de Weinstadel, Bezoekers besteden er 35 miljoen, 18 april 1961