Bernard Eilers kleurt de nacht (1934-38)

GAA01_010186003504_W

Tussen 1935 en 1938 loopt Bernard Eilers (1878-1951) door de Amsterdamse Kalverstraat. Op nummer 113 baadt lingeriezaak ‘Emko‘ in het licht. Nederland komt uit de crisis. Of doet alsof. Nummer 111 toont het Duitse Verkeersbureau. In de jaren daarna wordt reizen naar Duitsland niet bijster populair. Bijouterieënzaak ‘Rivoli‘ op nummer 187 licht op. Tassen en sieraden wijzen op het goede leven. Gaat dat of komt het?

GAA01_010186003683_W-1

Bernard Eilers was pionier op het gebied van kleurenfotografie. Met ‘kleurseparatiebeelden‘ lukt het hem rond 1935 om drie kleuropnamen te belichten en af te drukken. Aan de randen is het procédé zichtbaar. De diepte en intensiteit van de foto’s is enorm. Maar Kodak en Agfa halen hem in met hun fabrieken. De geniale eenling heeft weerom het nakijken.

GAA01_010186003724_W

In 1934 straalt over de huizen van het Rembrandsplein een reclame voor Philips Bi-Arlita lampen. Op het plein hangt stilte van een huiskamer die leest. Om de hoek rijdt op het Thorbeckeplein de geestesverschijning als auto voor de ‘Claridge American Bar‘ langs. Is dat toveren? Ach, hoe kunnen we het verleden grijpen als dat niet eens in het heden lukt? Met z’n techniek schept Bernard Eilers schoonheid die scherp en droog oogt.

GAA01_010186003513_W

Foto 1: Bernard Eilers, Kalverstraat 111-115. 1935-1938.

Foto 2: Bernard Eilers, Kalverstraat 187. 1935-1938.

Foto 3: Bernard Eilers, Rembrandsplein 2 (gedeeltelijk zichtbaar), 4-12. 1934.

Foto 4: Bernard Eilers, Thorbeckeplein 16 (gedeeltelijk zichtbaar) – 2. 1934.

Kentekenen van Zeeland

Foto’s van Zeeland. De Vlissingse boulevard en de grensovergang Sint Anna ter Muiden. Klopt dat? Hoe werkt het geheugen? De gestalte van de Belgische douanier meen ik te herkennen. Of beeld ik me het in? Mijn blote benen plakken aan de leren bekleding van de Borgward of Fiat. Toen op weg naar de Avenue Lippens in Knokke. Naar vishandel Depaepe om 2 ons krabsalade. Of al op de terugweg.

Interesseren oude foto’s me? Hoe komt dat? Zeker omdat ze op internet beschikbaar zijn en ik voor het grasduinen in beeldbanken verantwoording zoek? Klinkt dat vergezocht? Ben ik een schatgraver die eerst zelf de schat verstopt? Da’s kinderspel om terug te vinden.

Wat valt er zoal te zien op die oude foto’s? Onthullen ze iets wat verloren is? Dat doen foto’s in de regel. Maar ik heb toch niets verloren, behalve de verloren tijd? Hoe dan ook, nostalgie is beslist een reis die meer vragen stelt dan beantwoordt. Bloggers krijgen er geen genoeg van.

Waarom rijden auto’s naar rechts? Da’s een duistere zaak. Rukt beschaving vanuit het Westen op? Door politieke onrust dringt het heden zich telkens opnieuw op. Geen moment rust is ons gegund. Grenzen gaan open en dicht. Geschiedenis herhaalt zich. Op de Schelde wachten schepen op opkomend water voor Antwerpen. Er is niks veranderd. Het verleden moet levenslang in de wacht gesleept worden. Altijd.

Foto 1: Boulevard en rede van Vlissingen, na 1955

Foto 2: TP-61-13 Pontiac Star Chief Hardtop Coupe, Sint Anna ter Muiden, circa 1958