Ed Kienholz gedenkt de oorlog

Onderdeel van de vaste opstelling van Museum Ludwig in Keulen is The Portable War Memorial (1968) van Ed Kienholz. Nederlanders zouden Kienholz kunnen kennen door de installatie The Beanery als het Stedelijk Museum het zou opstellen. Maar door een flinke verbouwing en het uitlopen ervan is de kroeg al jaren gesloten. De herhaaldelijke herinnering door publicist Henk Hofland dat het Stedelijk het werk niet toont grift het ontbreken ervan in ons cultureel geheugen. Het optimaliseert verlangen.

The Portable War Memorial is een gedenkteken voor de oorlog. In 1968 is de referentie naar Vietnam niet ver. Maar evenmin naar Iwo Jima. Ed Kienholz speelt met beelden in ons hoofd. Maar de hoofden onder de helmen zijn leeg. De verpakking is uniform. Wie lang kijkt ziet in de kritiek op de oorlog de gewenning eraan. Zoals altijd maakt vechten hongerig. Amerikanen nemen hot dogs mee. Want zaken gaan gewoon door. Juist tijdens oorlog. Zo’n idee is makkelijk verplaatsbaar.

Foto’s: The Portable War Memorial van Ed Kienholz in Museum Ludwig Keulen

Transitie 1963

Kleine prins ontroert een wereld. Een kind salueert. De betovering door president Kennedy leeft voort, maar zijn welsprekendheid is gestopt.  Zijn opvolger presenteert de Great Society en zet een streep onder de progressie. De hoop die voelbaar werd is de bodem ingeslagen, maar krijgt vorm in welvaart. Ruimteschepen varen als ingeloste beloften door de lucht. Avontuur slinkt en is niet langer groot, maar gewoon.

Vietnam is een oorlog die voorbij is, maar alleen nog beëindigd moet worden. Jongens moeten vallen. De aristocraat Visconti schetst nog eenmaal in Il Gattopardo het verval van de oude macht. Andy Warhol maakt het alledaagse tot kunst in zijn fabriek en gunt iedereen wereldfaam. Jongeren vinden hun eigen wereld en The Beatles. De overgang heeft vorm gekregen. Kinderen voelen de verandering zonder te weten.

Foto 1: John Kennedy Jr., 3 jaar oud, salueert als de kist van zijn vader St. Matthew’s Cathedral verlaat, Washington, DC; 25 november, 1963.

Foto 2: Kinderen en poppenkast, Parijs, 1963 door Alfred Eissenstaedt