R van Robot

Robot Sabor

De R is de 18de letter. Koning, snelheid, regeneratie en aanvraag tegelijk. Met b drukt het kou uit: ‘brrrr’. En met g laat een hond afwijzing blijken: ‘grrrr’. Ronkend, redderend en uiteindelijk reutelend. Zoals elk wezen. Rechtschapen biedt de letter ruggesteun. Het weet wat resignatie is. Pas door de sterfelijkheid dol te draaien overstijgt het het raadsel.

De robot combineert een doorbloede ribbenkast met een raamwerk van draden. Zo’n Golem loopt van de Middeleeuwen naar de toekomst. Ter ziele raadt het zich een ziel. Bij ons is de blikken man verkleed voor het feest van herkenning. Om niet herkend te worden. Ons evenbeeld in de kinderwagen weet niet wat het ziet en huilt. De regelmaat wijkt eerst.

RUR-Capek-1920

Foto 1: Huilend jongetje in kinderwagen met blikken man.

Foto 2: Karel Capek, Rur. Robot, 1920. Zie ook: ‘Mezhrabpom: Loss of Sensation (1935)‘.

Mezhrabpom: Loss of Sensation (1935)

Mezhrabpom (1922-1936) was een Duits-Russische studio die meer dan 600 films maakte. Gangmakers waren de Duitse communist Willi Münzenberg en de Russische producent Moisei Aleinikov. Het Verdrag van Rapallo opende in 1922 mogelijkheden tot samenwerking tussen de verliezers van de Grote Oorlog. Hoofdkwartier zat in Berlijn en de studio’s in Moskou. De opkomst van Hitler en Stalin beëindigde het experiment.

De Berlinale 2012 besteedde aandacht aan Mezhrabpom. Het programma is overgenomen door het MoMA in New York. Gibel sensatsii (Loss of Sensation) uit 1935 van Aleksandr Andriyevsky is een van de eerste robotfilms ooit. Radiosignalen en saxofoons besturen de robots. Acht jaar na Metropolis van Fritz Lang en 15 jaar na de uitvinding van het woord robot in het toneelstuk R.U.R. van de Tsjech Karel Čapek.

Foto 1 en 2: Stills uit Gibel sensatsii (Loss of Sensation) van Aleksandr Andriyevsky, 1935

Foto 3: Affiche voor Gibel sensatsii door Viktor Klimaschin, 1935