Prokudin-Gorsky kleurt Rusland in foto’s: 1905-1917

20341v

Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorsky (1863-1944) was een Russische fotograaf. Vanaf 1905 ontwikkelt hij een methode om kleurenfoto’s te maken. Met medewerking van tsaar Nicolaas II reist hij tot 1917 door het keizerrijk. Hij legt kerken, natuur, stadsgezichten, monumenten, volkeren en industrialisatie vast. Met een educatief doel.

429

De foto’s stralen verstilling uit. Mede veroorzaakt door het procedé dat de onderwerpkeuze beperkt. Er werden drie aparte foto’s met een geel, cyaan en magenta filter genomen. Herkenbaar aan de kleuren buiten de rand. De onderwerpen moesten bevroren worden. Het lukte Prokudin-Gorsky tijdens z’n leven niet de opnamen correct in kleur af te drukken.

03940v

1915. Prokudin-Gorsky zit in Moermansk naast twee mannen in kozakkenkleding. In 1948 koopt het Library of Congress de collectie. En drukt de rafelranden weg. Dat oogt terughoudend. Andrei Rublev en Theophanes de Griek lijken op te duiken in een fresco. Als in een film van Andrei Tarkovski die de Russische ziel zoekt. Vol spirituele beelden.

894

Foto 1: Kem-Pristan, groep spoorwegbouwers, 1916.

Foto 2: Zubtsov, aan de overkant van de Volga, 1910.

Foto 3: Groep, Moermansk. Rechts Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorsky, 1915.

Foto 4: Fresco in de Kerk van Sint Joris (Staraia Ladoga), 1909.

Balloon Man Leaning Against

Kinderen verkopen in 1917 ballonnen en zakdoeken op de markt van Boston, Massachusetts. Sociaal fotograaf Lewis Wickes Hine legt het als protest tegen kinderarbeid vast met zijn camera. Later leunt een volwassen ballonverkoper tegen een paal. Waarschijnlijk in Washington DC de verblijfplaats van fotograaf Theodor Horydczak. Pose of pauze?

In Chinatown, San Francisco verkoopt een joodse ballonverkoper ballonnen. Op een willeurige straathoek. Rond 1900, en nog voor de aardbeving van 1906. Met zijn verborgen camera verkent Arnold Genthe het Oude Chinatown. Voordat het verdwijnt blikt-ie de beelden in.

Balloon is opgeblazen lucht. Een illusie die aan de aarde ontstijgt. Techniek die door de eeuwen heen de straat bereikt. Arnold Genthe drukt terloops zijn eigen schaduw -met hoed- af op het trottoir als een Chinees meisje met vader passeert. Beelden vechten om aandacht, en hebben een recept dat slechts weinigen kennen: authenticiteit. Lewis Hine, Theodor Horydczak en Arnold Genthe hadden het. Wij blijven kijken.

Foto 1: Lewis W. Hine, Selling balloons and handkerchiefs at market. Boston, Massachusetts, 27 januari 1917.

Foto 2: Theodor Horydczak, Balloon man. Balloon man leaning against post, 1920-1950

Foto 3: Arnold Genthe, Jewish balloon man, Chinatown, San Francisco, 1896-1906

Foto 4: Arnold Genthe, Holiday Visit, Chinatown, San Francisco, 1896-1906

Ponton- en schipbruggen (1865-1901)

Pontonbruggen of schipbruggen zijn doorgaans noodbruggen. Ze stremmen de vaart en kunnen troepen over het water zetten. The Army of the James opereert van juni 1864 tot april 1865 langs de James in Virginia gedurende de laatste fase van de burgeroorlog. Kimbei (Kusakabe Kimbei 1841-1923), was leerling van Beato en assisteerde hem bij het inkleuren. Net als T. Enami had-ie een studio in Yokohama. Vanaf 1881.

Reguliere pontonbruggen zijn ondoelmatig als ze verkeersstromen niet meer kunnen verwerken. Dat blijkt rond 1905 bij de Indiase Howrah Bridge. In 1943 is de nieuwe brug klaar. Vlot is anders. Een Duitse firma die het goedkoopst inschrijft wordt geen opdracht gegund. Oorlog?

Foto 1: Pontonbrug bij Richmond, Virginia, VS, 1865

Foto 2: Kusakabe Kimbei, Schipbrug over de Handa bij Maitabasai, Japan, omstreeks 1880-1890

Foto 3: Pontonbrug bij Howrah (Calcutta), India, omstreeks 1901

T. Enami uit Yokohama (1895-1915)

Een ingekleurde foto uit 1905-1915 van T. Enami (江南 信國 Enami Nobukuni, 1859-1929) uit Japan. De T. gaf vader T. met vooruitziende blik door zodat de zoon diens studio met continuïteit kon overnemen.

Foto’s worden in de studio ingekleurd. Zoals ook gebeurt met de films van Georges Méliès en vroege filmmakers. Naast procédés als toning en tinting die het zwart-wit kleuren. Onderstaande ingekleurde collotype is een voorloper van de offsetdruk. Het toont de studio van T. Enami in Yokohama. De havenstad die leeft van internationale handel.

Foto 1: T. Enami, de paraplu boerderij, omstreeks 1905-1915, Japan

Foto 2: T. Enami, Handmatig inkleuren van foto’s in de studio van T. Enami, Yokohama, circa 1895-1897.

Foto 3: T. Enami, studio van T. Enami in de Bentenstraat 9 te Yokohama, circa 1905.

Stilte na de storm over de Mont Blanc

De Duitse filmregisseur Arnold Fanck (1889-1974) is nog steeds de meester van de bergfilm. Zijn loopbaan wordt akelig gebroken door druk van de nazi’s en oorlog. Documentairemaakster Leni Riefenstahl acteert in zijn films en verteert de nasleep van de oorlog beter. Stürme über dem Montblanc (1930) toont bergen zoals ze in ons geheugen gegrift staan.

Dit is vroeger, 1862. Auguste-Rosalie Bisson (1826 – 1900) is de eerste fotograaf die in 1860 de Mont Blanc op de korrel neemt. Samen met zijn broer Louis-Auguste en 25 dragers voor de apparatuur. Ongereptheid imponeert en is nooit meer terug te halen. Da’s de nostalgie die vroege foto’s oproepen. Stom schreeuwend in de leegte.

Foto 1: Broers Bisson, Beklimming van de Mont Blanc, Passage des Echelles, 1862

Foto 2: Broers Bisson, Beklimming van de Mont BlancGletsjer des Bossons, 1862