Elvis at the Seattle World’s Fair (1962)

De 21ste eeuw in 1962. Een promotiefilm voor Bell-telecom. In toekomstperspectieven waren Amerikanen groots. Zoals met Futurama op de New York World Fair 1939. Planning, logistiek en zelfvertrouwen.

En Elvis draaft op voor de glamour. In september 1962 is-ie voor filmopnamen in Seattle. It Happened at the World’s Fair van Norman Taurog wordt opgenomen. Massa’s fans weten de Pelvis te vinden.

De 21ste eeuw heeft niks met Rock ’n Roll. Zoals Elvis ook steeds minder had. Hij is de ster. Een World Fair binnen de World Fair. Basta!

Sun Sun Babae (1952-53)

Peggy, Cherie en Babette DeCastro zijn de Cubaanse Andrew Sisters. In 1942 verhuizen ze van Havana naar Miami. In hun grootste succes Teach Me Tonight is hun Latin achtergrond niet meer te herkennen. De Cubaanse nachtegalen volgen een ander ritme.

Sun Sun Babae is in 1952 geschreven door Rogelio Martínez en past binnen de Afro-Cubaanse muziek. Het gaat over een nachtegaal als liefdesboodschapper:

Sun sun sun sun sun babae (x..)
Pajaro lindo de la madrugada (x2)

Pajaro lindo sun sun
Que pajaro mas bonito
Pajaro lindo sun sun
Llevale llevale llevale
Una mensaje a mi amada
Pajaro lindo sun sun
Dile que la quiero mucho
Siempre sera idolatrada
Pajaro lindo sun sun

Trompettist  en peetvader van de Afro-Cuban Jazz Mario Bauzá speelt Sun Sun in een Cine de Rumberas. De Rumberas film is een Mexicaans subgenre dat speelt in nachtclubs en van 1945 tot 1960 immens populair. Makkelijk te produceren. Langbenige Rumberas dansen op het ritme van Bauzá’s scherp swingende orkest. Sexy koningin, Reina del Tropico Ninón Sevilla danst en zingt Sun Sun in Aventura en Río (1953). Altijd feest. Alsof het nummer nooit stopt:

Foto: De DeCastro Sisters

Operatie Paperclip: 1946

Een groep mannen. Niet te dik, goedgekleed, goedgemutst en blank. Ze staan voor een hek dat vermoedelijk het terrein waar ze werken omheint. Wie zijn ze? Waar zijn ze mee bezig? Waar bevinden ze zich?

Het gaat om Operatie Paperclip. Dat klinkt bevestigend. Aha, zult u misschien zeggen. Of het zegt u helemaal niets. Zijn het kantoormensen die metalen draadjes buigen? Past dat bij hun achtergrond? Hhmmm …

…  nee. Laat ik het maar zeggen. Het is een groep van 104 Duitse wetenschappers in 1946. Waaronder Werner von Braun die in 1960 president Eisenhower een Saturnus-raket showt. In een geheime operatie zijn ze naar de VS gebracht. In ruil voor hun kennis kregen ze een safe haven. Die nazi’s toch. Of kunnen we beter zeggen, die Amerikanen toch?

Foto: Groep van 104 Duitse wetenschappers in 1946, inclusief Werner von Braun (1e rij 7e van rechts) en Arthur Rudolf (1e rij 4e van links). Fort Bliss, Texas. 

Touch of Evil: Opening

1958. Een Mexicaanse grensplaats. Een man plant een tijdbom in de achterbak van een auto.  Een man en vrouw rijden langzaam naar de Amerikaanse grens. Pasgehuwden Miguel Mike Vargas (Charlton Heston) and Susie (Janet Leigh) passeren de auto enkele keren te voet. De auto steekt de grens over en ontploft. De inzittenden vertellen niks na.

Er wordt niet gesneden in dit shot. Alles in een beweging. Da’s de opening van Orson Welles’ Touch of Evil (1958) dat de laatste klassieke film noir wordt genoemd. Technisch pronken werkt. Maar de film heeft meer met sfeer dan met logica. Beter dan dit wordt het niet.

Foto: Janet Leigh in Touch of Evil (1958)

The Day the Earth Stood Still

In 1951 woedt in de VS paranoia. Joseph McCarthy ageert tegen on-Amerikaanse activiteiten. In The Day the Earth Stood Still hebben Klaatu en zijn robot Gort het beste voor met de mensheid. Mensen moeten in vrede leven, of de aarde zal door de andere planeten worden vernietigd. Communicatie is niet makkelijk. Het wordt een heel gedoe.

Reporter: I suppose you are just as scared as the rest of us. 
Klaatu: In a different way, perhaps. I am fearful when I see people substituting fear for reason.  

In de soundtrack van Bernard Hermann klinkt de theremin van Samuel J. Hoffman. Het instrument dat niet aangeraakt wordt maar via electromagnetische velden in de lucht wordt bespeeld. In de naoorlogse jaren komt het ongrijpbare binnen bereik. Vanuit geest of outer space.

Foto: Dr. Hoffman in 1947, op een van de opnamesessies voor de Perfume Set To Music

Couplet 1945

Bokken worden van geiten gescheiden. In Duitsland en Japan wonen verliezers van de oorlog. Italianen zijn minder strikt en verklaren Rome tot open stad, città aperta. Zodat die stad verwoesting ontloopt. In Duitsland ruimen Trümmerfrauen puin. Zij zijn ware helden die door hard werk de heropbouw van hun land mogelijk maken. Herdenken geeft aan dat de oorlog voorbij is. Maar herdenking houdt de oorlog ook in stand.

De atoombom op Hiroshima noemen de Amerikanen Little Boy naar een personage uit The Thin Man van Dashiell Hammett. Het kondigt het naoorlogse Amerikaanse imperialisme aan dat de oude wereld opvolgt. Op de gebombardeerde vlakten van hun hoofdsteden bouwen Japanners en Duitsers een Wirtschaftswunder. Engelsen en Fransen zijn voorgoed weggezakt zoals hun onmacht in de Suez-crisis van 1956 aantoont.

Foto 1: De Rijkskanselarij in Berlijn. Datum van de foto is onbekend, maar op grond van de verwoestingen rondom het voormalige regeringscentrum kan het na mei 1945 zijn

Foto 2: Hiroshima, 6 augustus 1945, na de A-bom

Patronen van Gil Melle

In de film The Andromeda Strain (1971) gebaseerd op de techno-thriller van Michael Crichton, regie Robert Wise, onderzoekt een groep wetenschappers een dodelijk virus. Ongewis blijft welke positie de film over biologische oorlogsvoering inneemt. Over de electronische muziek score van Gil Mellé bestaat weinig onzekerheid, die past perfect. Vanaf 1969 werkte Mellé aan de West Coast voor de televisie- en filmindustrie.

Van Gil Mellé had ik nog nooit gehoord. Toch heeft-ie voor Blue Note Records in de jaren ’50 hoezen ontworpen en albums opgenomen. Gil Mellé was saxofonist en is als ontwerper vergeten. Terugkijkend op de gouden eeuw van Blue Note gaan de credits terecht naar Reid Miles. Voorlopers Paul Bacon, Gil Mellé en vooral John Hermansader wachten nog op herontdekking. Da’s het loon als anderen op je schouders staan.

YouTube: Générique van The Andromeda Strain van Robert Wise, 1971

Foto 1: Platenhoes door Reid Miles van Blue Note 1517 Patterns in Jazz van Gil Mellé, 1956

Foto 2: Platenhoes door Gil Mellé van Blue Note 5047 Clifford Brown Quartet van Clifford Brown, 1953

Couplet 1944

Omaha Beach, 1944. Operatie Overlord is de codenaam voor de invasie in Normandië. Op 6 juni 1944 vallen de geallieerden aan. Het verhaal is zo vaak verteld dat het nauwelijks nog kan verrassen. Saving Private Ryan lukte het in 1998 op adembenemende wijze. De afloop is bekend. De logistieke inzet is enorm. Nog steeds is organisatie en ontwikkeling van materieel het sterke punt van het Amerikaanse leger.

Parijs, Rue de Belleville, 1944. André Zucca fotografeert Parijs tijdens de bezetting voor het Duitse tijdschrift Signal. Propaganda zoals Amerikanen LIFE gebruiken om het thuisfront te pantseren. Achteraf beweert Zucca dat-ie tegen zijn zin door de Duitsers ingelijfd was. Bioscopen, theaters, boulevards, restaurants, cafés en winkels toont-ie compleet. Nog steeds ligt collaboratie gevoelig in Frankrijk. Meer in Parijs dan op Omaha Beach.

Foto 1: Ontscheping Omaha Beach, juni 1944

Foto 2: Rue de Belleville, Parijs, 1944. André Zucca

V van Verlangen

V is de 22ste letter. Ooit uitwisselbaar met U en F, W, B, M. De V komt van ver. Het wijst naar victorie en vie, leven. Naar vrouwelijkheid. Bezit is het einde aan het verlangen. Eenmaal vervuld is het voorbij. Evolutie is oorsprong voor verlangen. Zonder jacht en ambitie gebeurt er niets. Kunst en taal profiteren van het verlangen. Veel verhalen worden verteld om te benadrukken dat een verstoord evenwicht wordt hersteld.

Marlene Dietrich verbeeldt verlangen en verleiding. In Desire trekt ze aan door afstand. De blik van de bewonderaar voldoet niet. Haar leven laveert tussen gebroken landen, harten en geschiedenissen. Bijvangst van de goede Duitser. Nog een klassieke Hollywood-film is Tennessee Williams’ A Streetcar Named Desire. Marlon Brando als oerkracht. Het creëert de behoefte bij het Amerikaanse publiek naar serieuze cinema. Da’s weer een ander soort verlangen.

Foto 1: Marlene Ditrich in Desire van Frank Borzage, 1936

Foto 2: Marlon Brando en Vivian Leigh in A Streetcar Named Desire van Elia Kazan, 1951

Fiorello LaGuardia en Dick Tracy: Seventeen Days

New York’s burgemeester Fiorello LaGuardia wordt herinnerd door het voorlezen van Dick Tracy. De strip van Chester Gould. De kleine man was een van de grootste burgemeesters van de VS. Tijdens een staking van 17 dagen werden in juli 1945 geen kranten bezorgd. Rijen ontstonden omdat mensen gretig waren naar het oorlogsnieuws. Newspapers were a necessity. Radio sprong in het gat, maar kon het niet opvullen.

LaGuardia was een bondgenoot van president Roosevelt en moest vechten  tegen de verkiezingsmachine van de New Yorkse Democraten. Dat verklaart zijn uitspraak in Movietone vanaf 11’40”: And, so children what does that mean? It means that dirty money never brings any luck! 

In 1945 staan kranten in hoog aanzien omdat ze de vrijheid van meningsuiting representeren: No other medium can take the place of newspapers in the lives of the people. Da’s een waarheid van 1945.

Cartoon: Strip Dick Tracy met een bijrol voor tekenaar Chester Gould